आर्थिक स्वतन्त्रता तीस वर्षयताकै न्युन ।

काठमाडौं असोज ३ । क्यानाडाको प्रुेजर इ_िन्स्टच्युटले प्रकाशित गरेको विश्व आर्थिक स्वतन्त्रता प्रतिवेदन सन् २०११ नेपालमा आज सार्वजनिक गरिएको छ । सार्वजनिक प्रतिवेदन अनुसार विश्व आर्थिक स्वतन्त्रता तीस वर्षयताकै न्युन छ । प्रुेजर इ_िन्स्टच्युटसंगको सहकार्यमा नेपालमा समृद्धि फाउन्डेसनले प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको हो । विश्वको औसत परिसूचक सन् २००८ को ६ दशमलव ६७ बाट घटेर सन् २००९ मा ६ दशमलव ६ ४ मा रहेको छ । जुन तीस वर्षयताकै न्युन हो । सरकारको आकार कानुनी संरचना र सम्पत्तिमाथिको अधिकार असल मुद्राको पहँुच अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार स्वतन्त्रता ऋण श्रम र व्यापार सम्वन्धी कानुन लगायतका विभिन्न पाँच सूचकाङ्कलाई समेटर तयार पारिएको प्रतिवेदनमा नेपाल एक सय ४१ राष्ट्रको सर्वेक्षणमा एक सय २९ औ स्थानमा रहेको छ । नेपालले सन् २०११ मा पाँच दशमलव ५ अंक हासिल गरेको छ । मापन गरिएका पाँच प्रमुख क्षेत्रमध्ये नेपालले कानुनी संरचना तथा सम्पत्ति माथिको अधिकारको सुरक्षा तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार स्वतन्त्रता तर्फको सूचकाङ्कमा सुधार गरेको भएपनि सरकारको आकार असल मुद्रामाथिको पहँुच तथा ऋण श्रम तथा व्यापार सम्वन्धी कानुन तर्फको सूचकाङ्कमा भने सुधार आउन सकेको छैन । सन् २००१ मा पाँच दशमलव ७ ८ अंक पाएको नेपालको परिसूचक त्यसयता ओरालो लागिरहेको छ । अर्थविद्हरुले तरल राजनीतिक अवस्थाका कारण आर्थिक स्वतन्त्रता बढ्न नसकेको टिप्पणी गरेको छन् । क्यानाडाको प्रुेजर प्रतिष्ठानले विश्वका विभिन्न ८० मुलुकका स्वतन्त्र निकायसंगको सहकार्यमा प्रकाशित गदै आएको यो प्रतिवेदन्ँमा सन् २०११ मा आर्थिक स्वतन्त्रताका हिसाबले हङकङ पहिलो स्थानमा रहेको छ । सिङ्गापुर न्युजिल्यान्ड र स्वीजरल्यान्ड क्रमशः दोस्रो तेस्रो र चौथौ स्थानमा रहेका छन् । आर्थिक रुपमा विश्वकै शक्तिशाली राष्ट्र अमेरिका १० औं स्थानमा रहेको छ । सन् १९८० मा नेपालभन्दा कम अंक भएको छिमेकी मुलुक भारत ९४ औ स्थानमा रहेको छ ।

माओवादी द्धन्द्ध् संसदीय समितिमा

काठमाडौं असोज १ । माओवादी पार्टीभित्रको आन्तरिक कलह संसदीय समितिमा पनि देखिएको छ । संसद्को राज्य व्यवस्था समितिले विभिन्न शीर्षकमा गठन गर्न लागेको उपसमितिमा संस्थापन पक्षका मात्र नेताहरुको वाहुल्य भएपछि वैद्य पक्षधरका नेताहरुले नोट अफ डिसेन्ट लेख्ने चेतावनी दिएपछि समितिको वैठक समेत निश्कर्षविहिन भएको छ । समितिले सेनाका पुराना हतियार बिक्रीसहित अन्य चार उपसमिति गठन गर्ने यसअघिको निर्णय विवादित बनेपछि आजपनि उपसमिति गठन हुन सकेन । िसंहदरवारमा सोमवार बसेको बैठकमा यसअघि पुरातात्विक हतियार विक्री सहितका अन्य चार उपसमिति गठन गर्ने निर्णय अनुसार सचिवालयले संयोजकको नाम समेत प्रस्ताव गरेको भएपनि हचुवाका भरमा नाम सिफारिस भएको भन्दै सभासद्हरुले आपत्ति जनाएपछि उपसमिति बन्न नसकेको हो । सचिवालयले पुरातात्विक हात हतियार अध्ययन सुझाव तयारी उप-समितिका संयोजकमा प्रदीप ज्ञवाली ट्राफिक व्यवस्थापन सम्बन्धी तयारी तथा सुझाव उपसमितिमा अर्जुनप्रसाद जोशी मर्यादा क्रमसहित सरकारी सुविधा वितरण तथा मापदण्ड उपसमिति संयोजकमा दीनानाथ शर्मा र महिला िहंसा तथा घरेलु िहंसा न्युनीकरण सुझाव उपसमितिमा प्रतिभा राणाको नाम प्रस्ताव गरेको थियो । वैठकमा बहुमत सभासद्हरुले हचुवाका भरमा सचिवालयले नाम सिफारिस गरेको भन्दै पार्टीमा समेत आन्तरिक रुपमा छलफल गरेर नाम सिफारिस हुनुपर्ने माग गरेका थिए । माओवादी सभासद् दीनानाथ शर्माले संसदीय समिति आफैमा स्वायत्त समिति भएकाले आÏनो कार्यविधी अनुसार नाम सिफारिस गर्ने अधिकार भएकाले पार्टीमा छलफल हुनुपर्ने भनेर समितिलाई अवमुल्यन गर्न नहुने धारणा राख्नुभयो । समितिका सभापति रामनाथ ढकालले व्यवस्थापिका संसद्को कार्यसाचालन नियमावली अनुसार पनि उपसमिति चयनमा समिति स्वतन्त्र भएकाले सदस्यलाई निमय भित्र रहेर टिप्पणी र सुझाव दिन आग्रह गर्नुभएको थियो । सभापतिको आग्रहलाई सभासद्हरुले नमानेपछि उपसमिति गठन हुन नसकेको हो । समितिको अर्को बैठक मंगलबार दिउँसो तीन बजे बस्नेछ ।

संस्थान सुधार प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्न सरकारलाई निर्देशन

काठमाडौं भदौ ३१ । संसद्को सार्वजनिक लेखा समितिले संस्थान सुधार उपसमितिको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गरी पन्ध्र पन्ध्र दिनमा समितिलाई प्रतिवेदन पेश गर्न सरकारलाई निर्देशन दिएको छ । िसंहदरवारमा शनिवार बसेको समितिको बैठकले यसअघि संस्थान सुधारका लागि समितिले गठन गरेको संस्थान सुधार उपसमितिको प्रतिवेदनलाई कार्यान्वयन गरी पन्ध्र-पन्ध्र दिनमा प्रगति विवरण समितिलाई उपलव्ध गराउन मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय अर्थ मन्त्रालय र उद्योग मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको हो । समितिको आजको बैठकमा अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले सरकारले चालू आर्थिक बर्षको बजेटवाट तीनखम्बे अर्थनीति अवलम्वन गरिसकेको अवस्थामा सरकारी संस्थानलाई सकेसम्म सुधार गरेरै अगाडि बढ्ने बताउनु भयो । पुनले सार्वजनिक संस्थानमा संस्थान प्रमुख प्रतिस्पर्धावाट नै नियुक्त गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनु भयो । उहाँले कर्मचारी युनियनका कारण पनि कतिपय संस्थान समस्यामा परेको वताउनुभयो । छलफलमा मुख्यसचिव डाक्टर माधवप्रसाद घिमिरेले संस्थान सुधारका लागि यसअघि पनि थुप्रै प्रतिवेदन बनिसकेका भएपनि कार्यान्वयनमा इच्छाशक्ति नदेखाएसम्म सुधार असम्भव रहेको बताउनुभयो । उहाँले संस्थान प्रमुखको योग्यता राजनीतिक दलको कार्यकर्ता रहेसम्म संस्थानको अवस्था सुधार हुन नसक्ने दावी गर्नुभयो । उद्योग सचिव शंकरप्रसाद कोइरालाले सरकार परिवर्तनसंगै संस्थानका विषयमा लिने फरक-फरक निर्णयका कारण साचालनमा अन्योल भएको भन्दै राजनीतिक दलबीच साझा दृष्टिकोण बनाइनुपर्ने बताउनु भयो । छलफलमा सभासद्हरुले संस्थानमा राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गरी सुधारको काम थालनी गर्न सुझाव दिएका थिए ।

मन्त्री नआएपछि संसद् बैठक स्थगित

सरकारका तर्फवाट एकजना पनि मन्त्री उपस्थित नभएपछि व्यवस्थापिका संसद्को बैठक प्रभावित भएको छ । व्यवस्थापिका संसद्को आजको बैठकमा सरकारका तर्फवाट एक जनापनि मन्त्री उपस्थित नभएका कारण वैठक आधा घण्टा स्थगित भएको थियो । संसद् वैठकको सुरुमै सभामुखसंग समय लिएर नेपाली कांग्रेसका प्रमुख सचेतक लक्ष्मणप्रसाद घिमिरेले सरकारका तर्फवाट मन्त्री उपस्थित नभई छलफल अगाडि नबढाउन सभामुखको ध्यानाकर्षण गराएपछि सभामुखले बैठक आधा घण्टाका लागि स्थगित गर्नु भएको हो । सभालाई रुलिङ् गर्दै सभामुख सुवास नेम्वाङले व्यवस्थापिका संसद्को कार्यसाचालन नियमावली अनुसार पनि संसद् वैठक सुरु गर्नका लागि सरकारका तर्फवाट मन्त्रीको उपस्थिती अनिवार्य रहेको र विनियोजन विधेयकको महत्वपूर्ण विषयमा छलफल हँुदा पनि विभागीय मन्त्रीको उपस्थित नहुनु दुखद भएको बताउनुभयो । सरकारका तर्फवाट भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्री हृदयेश त्रिपाठीे उपस्थित भएपछि बैठक सुचारु भएको थियो । यसैवीच व्यवस्थापिका संसद्मा आजपनि चालू आर्थिक वर्षको विभिन्न मन्त्रालय शीर्षकको विनियोजन विधेयक २०६८ माथिको समुहीकृत छलफल जारी छ । आज अर्थ गृह रक्षा लगायतका २० मन्त्रालय तथा राष्ट्रपतिको कार्यालय प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालय लगायतका कार्यालयको शीर्षकमाथिको समूहीकृत छलफल जारी रहेको छ । छलफलमा एकीकृत नेकपा माओवादीका सभासद् भीमप्रसाद गौतमले वजेटको अन्तर्वस्तु अनुसार कार्यान्वयनका लागि सरकारलाई सवैले सहयोग गर्नुपर्ने बताउनुभयो । नेकपा एमालेका सभासद् डाक्टर विजय पौडेलले महत्वपूर्ण मन्त्रालयको छलफलमा एकैदिन राखेर छलफललाई औपचारिकता मात्र दिएको टिप्पणी गर्नुभयो । पौडेलले भौतिक संरचनालाई मात्र ठूला आयोजनका रुपमा बुझ्ने परम्पराका कारण चालू वर्षको वजेटमा ठुला आयोजना यस पटकको वजेटमा पनि प्राथामिकतामा नपरेको बताउनुभयो । उहाँले महत्वपूर्ण आयोजनामा बजेट पर्याप्त विनियोजन हुन नसकेको बताउनु भयो । भन्सारको कामलाई पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउनका लागि प्रविधिमा विशेष जोड दिनुपर्ने भएपनि बजेटले भन्सार पुनस्रंरचनाका लागि महत्व दिन नसकेको पौडेलको टिप्पणी थियो । मधेश केन्द्रित दलहरुका सभासद्हरुले भने वजेटले मधेशलाई प्राथामिकतामा नराखेको भन्दै परिमार्जनको माग गरेका थिए । दफावार छलफल जारी रहँदा सभासद्को उपस्थिति भने न्युन रहेको छ ।

शान्ति प्रकि्रयामा जिम्मेवार बन्न एमालेको ध्यानाकर्षण

प्रतिपक्षी नेकपा एमालेले शान्ति प्रकि्रया र संविधान लेखनमा सरकार गम्भीर नभएको भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । व्यवस्थापिका संसद्को आजको वैठकमा सभामुखसंग सुरुमा समय लिएर एमाले सभासद् अग्निप्रसाद खरेलले लामो समयदेखि सेना समायोजन विशेष समितिको वैठक वस्न नसकेको अवस्थामा चाँडो वैठक वोलाएर शान्ति प्रकि्रयाको कामलाई अगाडी बढाउन ध्यानाकर्षण गराउनुभएको हो । खरेलले समायोजनमा जाने लडाकुको संख्या मोडालिटी दर्जा तथा पुनस्र्थापनका प्याकेज लगायतका सहमति जुट्न बाकी विषयमा तत्काल छलफल अघि बढाउन पनि माग गर्नुभयो । खरेलले ४५ दिनमा शान्ति प्रकि्रयाका मुलभुत काम गर्ने प्रतिवद्धतालाई ख्याल गरेर अगाडी बढ्न पनि प्रधानमन्त्रीको ध्यानाकर्षण गराउनुभएको थियो । सेना समायोजनका मुद्दामा एमालेको असहयोग नहुने भन्दै उहाँले पार्टीमै उठेका समस्याको समाधान गर्न प्रधानमन्त्रीलाई सुझाव पनि दिनुभयो । उहाँले अन्तरिम संविधानको सपथ खाएका महान्याधिवक्ताले त्यही संविधानको भावना विपरित पार्टीको कार्यकर्ता जसरी द्वन्द्वकालमा लगाइएका मुद्दा फिर्ता लिने भन्दै हिड्नु अन्तरिम संविधान र विस्तृत शान्ति सम्झौताको भावना विपरित भएको वताउनुभयो । सत्य निरुपण तथा मेलमिलाय आयोग गठन नभएसम्म मुद्दा फिर्ता गर्न नहुने खरेलको भनाई थियो । सभासद् शरदिसंह भण्डारीले भारतीय लगानीमा निर्माण भइरहेको माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत परियोजनामा सेना परिचालन गरेर काम सुचारु गर्ने अघिल्लो सरकारको निर्णय कार्णलीबासीको भावना विपरित भएको भन्दै निर्णय पुनर्विचार गर्न सरकारलाई आग्रह गर्नुभयो ।

कांग्रेसवाट खर्च कटौती प्रस्ताव पेस

काठमाडौं भदौं २८ । नेपाली कांग्रसले चालू वर्षको बजेट वितरणमुखी भएकोले वजेटले समष्टिगत आर्थिक अवस्था सुधार गर्न नसक्ने भन्दै खर्च कटौतीको प्रस्ताव पेस गरेको छ । व्यवस्थापिका संसदको आजको बैठकमा पूर्वअर्थमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसमा सभासद् डाक्टर रामशरण महतले वजेट उत्पादनमुखी र पूँजी वृद्धि भन्दा पनि वितरणमुखी र उपभोगमुखी भएको भन्दै प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय अन्तर्गतको खर्च रकम कटौती गर्न माग गदै खर्च कटौतीको प्रस्ताव पेस गर्नुभएको हो । उहाँले अघिल्लो आर्थिक बर्षमा ५६ प्रतिशतमा रहेको सामान्य खर्चलाई वढाएर चालू आर्थिक वर्षमा ६९ प्रतिशत पुर् याइएको र पूँजी निर्माण खर्च १९ प्रतिशतमा सिमति पारिएको भन्दै वजेटवाट पूँजी परिचालन हुन नसक्ने् पनि वताउनुभयो । कूल विनियोजनमा पूँजी निर्माण खर्च वढ्न नकसकेका कारण आर्थिक विकासका लागि वजेट उपयुक्त हुन नसक्ने धारण राख्नुभयो । उहाँले संसद्को अधिवेशन जारी रहेका वेला सरकारले पत्रकार सम्मेलन मार्फत राहत कार्यक्रम ल्याएकोमा पनि अपत्ति जनाउनुभयो । यसैवीच व्यवस्थापिका संसद्मा आर्थिक वर्ष २०६८÷०६९ को वार्षिक वजेटको विनियोजन विधेयकमाथिको दफवार छलफल आजपनि जारी छ । छलफलमा आज विनियोजन विधेयक २०६८ अन्तर्गत आजवाट तीन दिनसम्म अर्थ मन्त्रालय स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय स्थानीय विकास मन्त्रालय उर्जा मन्त्रालय कानुन तथा न्याय मन्त्रालय प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय राष्ट्रिय योजना आयोगका सचिवालय राष्ट्रपतिको कार्यालय लगायतका मन्त्रालयको विभिन्न शीर्षकहरुमाथि समुहीकृत छलफल भइरहेको छ । आजको छलफलमा भाग लिदै एकीकृत नेकपा माओवादीका सभासद् कालीवहादुर मल्ले राज्यको पुनस्ररचना संगै राष्ट्रिय योजना आयोगको भुमिका र कामलाई पनि परिमार्जन गर्नुपर्ने वताउँनुभयो । नेकपा एमालेका सभासद् रामनाथ ढकालले सरकारले बजेटलाई निरन्तरता दिने वताएपनि महत्वपूर्ण कार्यक्रम भने वजेटमा नभएको वताउनुभयो । ढकालले सरकारले जनतालाई राहत दिने नाममा सस्तो लोकपि्रयता कमाउन खोजेको आरोप लगाउँनुभयो । उहाँले शान्ति संझौता भएसंगै एक वर्षभित्र माओवादी नेताहरुले प्रयोग गरेका चोरीका गाडीहरु दर्ता प्रकि्रया पुरा गर्ने भनिएपनि अझै तिनै गाडी प्रयोग गरेर भ्रष्टाचार गरेको आरोप समेत लगाउँनुभयो ।

मुद्धा फिर्ता लिने सरकारको निर्णयमा कांग्रेसको आपत्ति

काठमाडौं भदौ २८ । नेपाली कांग्रेसले द्धन्द्धकालमा लगाइएका मुद्धा फिर्ता गर्ने भन्ने महान्याधिवक्ता मुक्ति प्रधानको भनाईले दण्डहिनतालाई प्रशय दिने भन्दै आपत्ति जनाएको छ । व्यवस्थापिका संसद्को आजको वैठकको सुरुमा सभामुखसंग समय लिएर बोल्दै नेपाली कांग्रसका सभासद् प्रकाशमान िसंहले महान्याधिवक्ता मुक्ति प्रधानले राजनीतिक आधारमा लगाइका मुद्धा भन्दै फिर्ता गर्ने भनी दिएको सार्वजनिक अभिव्यत्तिप्रति आपत्ति जनाउनुभएको हो । िसंहले बृहत शान्ति सम्झौताको भावना अनुरुप सत्य निरुपण आयोग गठन गर्ने र दोषी ठहरिएकालाई कारवाही गरी पीडितलाई राहत र क्षतिपूर्तिको व्यवस्था गर्ने स्पस्ट उल्लेख भएपनि मुद्धा फिर्ता लिने भन्नु विस्तृत शान्ति सम्झौताको भावना अनुरुप नभएको वताउनुभएको छ । अपराध गर्ने जो कोहीलाई सजाय हुनुपर्ने र कानुन हातमा लिनेलाई राज्यले कानुन वमोजिम सजाय गर्नुपर्नेमा जिम्मेवार व्यक्तिले नै मुद्धा फिर्ताको अभिव्यक्ति दिनु अपराधलाई झन प्रसय हुने िसंहको भनाई थियो । माओवादी र मधेशी मोर्चावीचमा सरकार गठनका क्रममा भएको चारवुदे सहमतिमा राजनीतिक आधारमा लगाइएका मुद्धा फिर्ता लिने भन्ने सहमतिप्रति राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग युनाइटेड नेशन्स लगायतले मुदा फिर्ता नगर्न आग्रह गरेका वेला यस्तो अभिव्यक्ति आउनु आपत्तिजनक भएको उहाको भनाई थियो । सरकारले सुशासन दिन्छु भनेर सार्वजनिक भाषण गरेपनि सुशासन विरुद्ध काम आफैले काम सुरु गरिसकेको उहाको आरोप थियो । यस्तै प्रधानमन्त्रीका राजनीतिक सल्लहाकारमा कनिष्ठ व्यक्तिलाई नियुक्त गरेकोमा पनि उहाले आपत्ति जनाउनुभयो । संसद् अधिवेशान जारी रहेका वेला सरकारले पत्रकार सम्मेलन मार्फत राहत कार्यक्रम घोषण गरेर संसद्को अपहेलना गरेको उहको भनाई थियो । िसंहले विश्वविद्यालयमा राजनीतिक नियुक्त नगर्न र प्रतिस्पर्धावाट उपकुलापति छान्न पनि सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो । नेकपा एमालेका सभासद् रामचन्द्र झाले नेकपा एमाले कार्यकर्तामाथि विभिन्न जिल्लाहरुमा भएको आक्रमणप्रति आपत्ति जनाउदै भइरहेको भन्दै गृहमन्त्रीको जवाफका लागि सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन सभामुखलाई आग्रह गर्नुृभयो ।

सरकार र माओवादीबीच सहमती

सरकार र माओवादी बीच राष्ट्रसंघीय मिसन)अनमिन)को वहिर्गमनपछि सेना र हतियार अनुगमनका लागि विशेष संयन्त्र सकि्रय हुने सहमति भएको छ । रोल…।
आज बसेको सरकार र माओवादीबीचकॊ बैठकले गरेको यो सहमतिपछि सरकारले आजै अनमीनलाई धन्यवाद सहितको पत्र पठाएको छ । सहमति अनुसार माओवादी लडाकुको रेखदेख समायोजन र पुनस्र्थापनासम्बन्धी विशेष समितिमा तीन प्रमुख दलका एक÷एक जना सदस्य र सचिवालयका तीन जना सदस्य रहने समितिले हतियार अनुगमनको नेतृत्व गर्ने बैठकमा सहभागि एकीकृत नेकपा माओवादीका नेता वर्षमान पुनले जानकारी दिनुभयो । सहमति अनुसार सरकार र माओवादी १२ बुंदे सहमतिपछिका सबै सहमति कार्यान्वयन गर्न तयार भएका छन् । माओवादी नेताहरुले पनि माओवादी लडाकुको ७ वटा मुख्य शिविर र नेपाली सेनाको भण्डारण गरिएको हतियार अनुगमन गर्ने विषयमा संयन्त्र बनाउने र अनमिनले प्रयोग गदै आएका सबै साधन एव्म सरसामाग्रीहरु विशेष समितिको मातहतमा रहने गरी नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गर्न आग्रह गरिने गृहमन्त्री भिम रावलले जानकारी दिनुभयो । अनमिनको अनुपस्थितिमा उसले गर्दै आएको कामको जिम्मेवारी लिने संयन्त्र गठन गर्ने सरकार र माओवादीबीचको सहमति लगत्तै आजै सेना समायोजन विशेष समितिको बैठक बसेको छ । समितिको बैठक लगत्तै सरकारले आजै अन्मिनलाई धन्यबाद् सहितको पत्र पठाएको छ । विशेष समितिको कार्यादेशले नसमेट्ने विषयमा पनि अब छ सदस्यीय समितिले नै सहमति गर्नेछ । समितिले स्थानीय तहमा अनुगमनका लागि कस्तो संयन्त्र बनाउने जनशक्ति कति चाहिने अन्तरिम संविधान शान्ति सम्झौतालगायतमा गर्नुपर्ने संशोधनको खाका तय गर्ने जस्ता सम्पुर्ण कामको जिम्मेवारी पाउनेछ । यसअघी आज विहान राजधानीको होटल र् याडीसनमा प्रधानमन्त्री र माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालबीच छलफल भएको थियो ।

Sources  Sagarmatha Television

एमालेको बैठक जारी

काठमाडौं । आइतवार हुने तीन दलको बैठकका लागि पार्टीको रणनीति तय गर्न प्रमुख सत्तारुढ दल नेकपा एमालेको बैठक जारी रहेको छ । गल्फ रिसोर्ट गोकण्र्ँमा जारी रहेको बैठकमा प्रभानमन्त्री माधबकुमार नेपाल एमाले अध्यÔ ´लनाथ खनाल महासचिव ईश्वर पोखरेल सचिव विष्ण्ँु पौडेल युवराज ज्ञवाली  लगायतका नेताहरु सहभागी भएको एमाले स्रोतले जनाएको छ । बैठकमा एमाले उपाध्यक्ष बामदेव गौतम भने अनपस्थित रहेको एमालेले जनाएको छ । आइतवार हुने भनिएको तीन दलको बैठकमा वर्तमान राजनीतिक गतिरोध अन्त्यका लागि राष्ट्रिय सहमतिको सरकार संविधानसभाको म्याद थप जस्ता िवÈयमा छलफल हुने बताइएको छ ।

एनआरएनवाट खुल्ला विश्वविद्यालयको अवधारण

काठमाडौं । विश्वमा छरिएर रहेका गैरआवासीय नेपाली एनआरएनहरुले विदेशमा आर्जन गरेको ज्ञान सीप र प्रविधि नेपालमा परिचालन गर्ने उद्देश्यका साथ खुल्ला विश्वविद्यालयको अवधारणा अघि सारेका छन् । गैरआवासीय नेपाली संघको अगुवाईमा यो अभियान साचालन गर्न लागिएको संघका अध्यक्ष देवमान हिराचनले जानकारी दिनुभएको छ । अध्यक्ष हिराचनका अनुसार विदेशमा आर्जन गरेको ज्ञान र सीपलाई नेपालको विकासमा कसरी लगाउन सकिन्छ भन्ने अध्ययनपछि यस्तो अवधारणा अघि सारिएको हो । एनआरएनहरुले निश्चित समयका लागि नेपाल फर्किएर पनि अर्थतन्त्र र मुलुकको विकासमा टेवा पुर् याउन सक्छन भन्ने धारणाका साथ खुला विश्वविद्यालयको अवधारणा ल्याइएको जनाइएको छ । नेपालको विकासका लागि सीप र शिक्षामा गुणात्मक रुपान्तरणको आवश्यकता रहेको भन्दै मुलुकलाई खुल्ला विश्वविद्यालयको माध्यमबाट सीप र शिक्षाको गुणस्तर बृद्वि गर्न सकिने विश्वास पनि अध्यक्ष हिराचनको छ । संगठनले सम्बन्धित पक्षसँग बृहत् छलफल गरी विश्वविद्यालय साचालनका लागि खाका तयार पारिसकेको जनाएको छ ।

सुनको मूल्यले कायम गर्यो नयाँ रेकर्ड

काठमाडौं ८ जेठ । युरोपेली मुलुकमा आर्थिक संकट गहिरिदै जाँदा त्यसको प्रभावले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा उच्च बृद्धि भएपछि यो साता नेपाली बजारमा पनि सुनको मूल्यले नयाँ रेकर्ड कायम गर् यो । बैशाख २९ गतेको प्रतितोला ३४ हजार सात सय ६० रुपैयाँ मूल्य रेकर्ड तोड्दै स्थानीय बजारमा साताको दोस्रो दिन सोमबार सुन प्रतितोला ३५ हजार २ सय ५५ रुपैयाँमा पुगेको थियो । सोमबार सुनको मूल्य प्रतितोला ६ सय ९५ ले बढेको थियो । साताको तेस्रो दिन मंगलबार नेपाली बजारमा सुनको मूल्य ३ सय ५० रुपैयाँले घटेर ३४ हजार ९ सय ५ रुपैयाँमा झरेको थियो । त्यसैगरी बुधबार मूल्यमा पुनः २ सय ६३ ले कमी आई ३४ हजार ६ सय ४२ रुपैयाँमा कारोबार भयो भने बिहीबार पनि सुनको मूल्य १७ रुपैयाँले घट्यो । साताको अन्तिम दिन शुक्रबार पनि मूल्यमा ७० रुपैयाँले गिरावट आई प्रतितोला ३४ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँमा सुनको कारोबार भयो । त्यसैगरी साताको सुरुको दिन प्रतिदशग्राम ४ सय ८० रुपैयाँमा कारोबार भएको असल चाँदीको मूल्य केही घटेर अन्तिम दिन शुक्रबार ४ सय ६३ मा कारोबार भएको नेपाल सुनचादी व्यवसायी संघले जनाएको छ ।

जनता अराजक भएपछि…….

नारायण काֿले
माओवादीकै शैलीमा आमहड्ताल स्थगन नभई स्वरुप मात्र परिवर्तन भएको थियो । शान्ति सभाकै दिन कलंकीमा माओवादी उपाध्यक्ष बाबुराम भट्टराईले हड्रताल पछिको कोणसभालाई सम्वोधन गदै आन्दोलनको स्वरुप परिबर्तन हुने संकेत दिएको दिनै बसेको माओवादीको स्थायी कमिटिको बैठकले आमहड्तालको स्वरुप परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो । तर आन्दोलन पूर्ण रुपमा स्थगन भएको थिएन माओवादीले २५ गते काठमाडौंका विभिन्न स्थानबाट र् याली निकाल्दै खुल्लामाचमा कोणसभा गर्ने र २६ गते िसंहदरवार घेराऊका कार्यक्रम तय गरेको थियो । २५ गते अपेक्षाकृत रुपमा दिनाचर्या शान्त संग वितेको थियो । माओवादी कार्यकर्ताले बालाजु हुदै रत्नपार्क प्रदर्शनीमार्गवाट खुल्लामाच तर्फ निकालेको र् याली र छ दिनको बन्दपश्चात खुलेको बजार अनुगमन गर्नु मेरो जिम्मेवारी थियो । र् यालीको समाचार संकलन र सम्पादनमा कुनै अवरोध थिएन कार्यक्रम खुल्लामाचमा सुरु भैसकेको थियो हजारौको संख्यामा उपस्थित जनता निकै शालिन र मौन थिए जो अघिपछि देखिन्थ्यो त्यो जोस कार्यकर्ता पाउन सकिन्नथ्यो । सुरुवातका दिनमा हातमा देखिएका पार्टीको झण्डा कार्यकर्ताको हातमा निकै न्यून थियो । सधै जोस र उमङगका साथ नारा लगाउने कार्यकर्ता टेलिभिजन क्यामेराका अगाडी केही चहलपहल गर्नु र गीतको सूरमा नाच्नु बाहेक अन्य कुनै काममा सकि्रय रुपमा लागेका थिएनन् । यतिबेलासम्म सत्तारुढ दलका प्रक्तिकि्रया आउन सुरु गरिसकेका थिए आफूलाई विश्लेषकको दर्जामा उभ्याउनेहरु माओवादीको आन्दोलनका विगत बर्तमान र भविश्यको विश्लेषण गर्नमा आतुर थिए मानौ कि कुनै कहालीलाग्दो युद्व समाप्त भएको छ । पक्षपोषण आ-आֿनै तरिकाले आइरहेको थियो । सडकको प्रत्यक्ष जानकरी र यिनै विश्लेषण मेरा प्रत्यक्ष प्रसारणका जानकारी र विश्लेषणका पाटाहरु थिए । हामी अर्काको भविश्यको बारेमा अन्दाज लगायौ कुइरो भित्रको कागलाई ढुङगा हान्ने प्रयास सबैले गरेको थिए जुन परम्पराबाट म पनि अछुत थिइन । र् यालीको सुरक्षाको लागि सुरक्षाकर्मीको उपस्थिती न्युन थियो व्यवस्थापनमा माआवादी कार्यकर्ता आफै सकि्रय रुपमा लागेका थिए । नेपाल ल क्याम्पस लगायतका क्षेत्रमा एक सातादेखि आश्रय स्थल बनाएका कार्यकर्ताले बसेको स्थान सफा गरेर फोहोर सडकमा जम्मा गदै थिए । र् यालीका यि केही प्रतिनीधि घटना मात्र हुन । खुल्ला माचमा सभाका केही प्रतिनीधि आवाज अव हाम्रो कानले सुन्न सकिरहेको अवस्था थियो । सवै राजनीतिक विश्लेषक र बृद्धिजीविको एउटै चासो थियो अव नैतिक हैसियतले प्रचण्डले बोल्ने विषयबस्तु के होला साचारकर्मीहरु पनि यसवाट टाढा थिएनन् । सवैले आ-आֿनै डम्फु बजाए सर्बोत्तम डंगोल अमृता थापाका भाषण निराश कार्यकर्तालाई उर्जा दिनका लागि कतिपय पूर्व घटनाक्रमलाई उत्तेजित रुपमा प्रस्तुत थिए भाषा यस्तो थियो मानौ कुनै जादुगरले पाचसयको हुलमा भीडलाई कायम गर्न बोलिएका शव्द जस्तै थिए । तर निराश कार्यकर्ताको न कुनै विरोध न कुनै समर्थन नै थियो । कुरा सुन्दा लाग्थ्यो मानौ उनीहरु बन्द प्रशिक्षणमा कसैलाई दलबलले आֿनो विचार लदाउन खोज्दै छन । सवैको चासो अध्यक्ष प्रचण्डको सम्बोधन सुरु भयो अघिपछिका भाषणमा जस्तो सरकार पक्षलाई चर्को आलोचना उनका शव्दमा सुन्न सकिएन निकै संयमित रहेको उनको दश मिनेट सम्मको भाषणमा एकाएक धैर्यताको बाध टुटेजस्तै गरी काठमाडौंका सुकिला मुकिला र लेख्ने देखाउने र सुनाउनेका विरुद्धमा खनियो तर आश्चर्यको कुरा त यो थियो माचमा कार्यकर्ताको हजारौ तालीको स्वागत पाउने प्रचण्ड पहिलोपटक कार्यकर्ताका यि हजारौ तालीवाट बिाचत भए । आम मतादाता र नागरिकका विरुद्धमा छुद्र भाषा प्रयोग गरे । साचारकर्मी र केही बुद्धिजीवि प्रति भिनिलनन्तेको सज्ञा दिदै एक एक हिसाव किताव राखेको भन्दै घेराबन्दी मार्फत कारवाहीको धम्की दिए । प्रचण्डको कुरा सुन्दा लाग्थ्यो मानौ माओवादीको आन्दोलन मिडियाको बलमा असफल भएको हो । आन्दोलन स्थगनका घटनालाई लिएर कतिपयले अन्दाज लगाएका थिए खुल्ला माचमा कार्यकर्ताको प्रश्नको जवाफ औइरो लाग्ला तर त्यो देखिएन । माच र माइकमा तातो भाषण दिने माओवादी नेताका लागि खूल्लामाचको सभा आसै तातो हुन सकेन । माओवादीको परिवर्तित आन्दोलन अनुसार २६ गते आइतवार िसंहदरवार घेराऊ गर्ने निर्णय गरेको थियो त्यही अनुसार विहानदेखि नै माओवादीका कार्यकर्ताले िसंहदरवारका मुख्य प्रबेशद्वार र निषेधित क्षेत्रलाई आֿनो घेराऊमा पारेका थिए । बिहान ९ बजेबाट िसंहदरवारलाई चारै तिरबाट घेराउ गरिएको थियो िसंहदरवार र यसका आसपासका क्षेत्रहरु निकै सुनसान थिए देशको मुख्य प्रशासानिक केन्द्र ठप्प हुदा जनताका दैनिक कामकाज ठप्प भएका थिए । कर्मचारी तथा मन्त्रीहरु सबेरै कार्यालय जान बाध्य भएका थिए । आन्दोलन शान्तिपूर्ण नहुन छाकाट बिहानवाट नै देखिइसकेको थियो अन्तत् अनुमान सही ठहरियो । िनָेधित װेत्र घोָणु गरिएको नजिकै माओवादीले प्रदर्शन गरिरहेका थिए । िसंहदरवार घेराउका क्रममा माइतीघर मण्डलामा माओवादी र प्रहरीबीच ´डप भयो कारण एउटै थियो । भिजिलान्तेको आरोपमा माओवादी कार्यकर्ताले कुटपिट गरेपछि झडप सुरु भएको थियो । ´डपमा जनपथ प्रहरीका डिएसपी भोला रावल सहित एक दर्जन प्रहरी तथा दुई दर्जनभन्दा बढी माओवादी कार्यकताृ घाइते भए दुख्को समाचार संकलन गर्न मण्डलामा पुगेका साचारकर्मीलाई समेत माओवादी कार्यकर्ताको निशाना भएका थिए । अघिल्लो दिन काठमाडौंका सुकिला मुकिला र लेख्ने देखाउने र सुनाउनेको एकएक रेकर्ड भएको धम्की दिएका प्रचण्डको बोली र माओवादीको साचारकर्मीप्रतिको पुर्वाग्रह राम्रो संग झल्किएको थियो । सदा पहेलो ज्याकेटमा आֿनो स्वाभिमान र स्वतन्त्रता ठान्नेका लागि पहेलो ज्याकेट नै त्यो दिनका लागि अभिसाप भएको थियो । माओवादीका कार्यकताृ नामै तोकेर कारवाहीको सुची सार्वजानिक गर्नमा व्यस्त थिए । मानौ आन्दोलन सरकार केन्द्रित भन्दा पनि साचारकर्मी केन्द्रित भएको हो कि भन्ने अनुमान लगाउन हामी वाध्य थियौ । सार्वजानिक स्थलमा प्रचण्डको बोली र कार्यकर्ताको शैलीलाई हामीले कुनै नौलो विषयका रुपमा समावेश गर्न चाहेनौ त्यही दिन माओवादी कार्यकर्ताले एक दुई दर्जन भन्दा बढी पत्रकारलाई धम्की र आधा दर्जन माथि आक्रमण गरेका थिए । माओवादीका कार्यकर्ताले एभिन्युज टेलिभिजनका क्यामेरापस्रन रवीन्द्र श्रेष्ठ माथि आक्रमण गर्नका साथै क्यामेरा फुटाईदिएका थिए । एएनएका क्यामेरापस्रन प्रवीण महर्जन माथिपनि आक्रमण गरेका थिए नया पत्रिकाका फोटो पत्रकार श्रीधर पौडेललाई पनि निशाना बनाएका थिए । सहकर्मी श्रृति निरौला लगायतका केही अन्य सहकर्मीलाई अभद्र व्यवहार गरेको थिए । मलाई त्यो दिन लाग्यो पत्रकारिता समाज र राज्यको चौथो अंग तर व्यवहारमा घर परिवार तथा आफन्तका लागि पिरोल्ने पेशा रहेछ । मलाई माओवादीको आमहड्तालको अवधिभर आफन्त शुभेच्छक सवैको दैनिकी मलाई फोन गर्नु पनि भैसकेको थियो । सधा आफूलाई सुरक्षित महसुस गरेको मैले त्यो दिन असुरक्षित भएको अनुभव लगाउन सक्थे । पहेलो ज्याकेट लगाउनका लागि एकातिर प्रहरीको दवाव अर्कातिर पहेलो ज्याकेट देखिन साथ कार्यकर्ताको आक्रमणको त्रास सवैका लागि त्यो दिनको सवैभन्दा ठुलो पीडा थियो । टेलिभिजनका पत्रकारहरु िसंहदरवारलाई आֿनो क्षेत्र वनाएर बसेका थिए सवैमा एउटै त्रास थियो अव यस्तै भएमा भोलिवाट केके हुन्छ । माओवादीले भिजिलान्तेको आरोपमा अनुषन्धान विभागका दुई कर्मचारी र एक रेस्टुरेन्ट साचालकलाई नियन्त्रणमा लिई मानवअधिकार कर्मीलाई बुझाएको थियो । उनीहरुले यो भनाइलाई गलत रहेको बताएका छन । प्रसमाथिको आक्रमणको निन्दा गद फााेटो पत्रकार संघका अध्यक्ष मीनरत्न बज्रचार्यको टोलीले साँझ मण्डलामा विरोध कार्यक्रम गर् यो । सबैले आ-आֿनो क्यामेरालाई सुरक्षाको खाचो रहेको भनाई राखे आक्रमणको चौतर्फी निन्दा र भत्स्रना सुरु भयो । अनुगमनका लागि आएका माओवादीका नेतामाथि पत्रकारको आक्रोपूर्ण पत्रको ओइरो थियो आक्रमण गर्ने पार्टीको नीति नभएको स्पस्ट पारिरहा पनि कार्यकर्ताको धम्की भने जहाको त्यही थियो । हामी साचाकर्मी त्यो दिन अरुका लागि समाचारका पात्र बनेका थियौ । एपी र सिएनएनको एउटा टोलीले म लगायत अन्य तीन सहकर्मीको आवाजलाई विश्व समुदाय समक्ष पुर् याउने काम गरेछ । भोली पल्ट धेरै समाचारको हेडलाइन बन्यो । हामी दुखी थिएनौ हिजोका प्रजातान्त्रिक भनौदा जसले प्रेस स्वतन्त्रताका नाममा निकै चर्का भाषण गरेपनि तिनको व्यवहार सबैले देखेका थिए त्यसले पनि यो नेपाली प्रेस जगतका लागि पुरानै रोग थियो । माओवादीको आक्रोसमा यस्तो कुतर्क पनि थियो कि प्रचण्डको भाषण चलिरहदा टिभीमा विज्ञापन हाल्नु हुदैन मानौ उनीहरुको माग आएमा अव प्रसारकले अश्लील दृश्य पनि देखाउनु पर्छ । पार्टीको व्यवहार पनि पार्टीका माऊ नेताको अभिव्यकक्ति र कार्यकर्ताको शैलीमा कुनै अन्तर थिएन । हारेर पनि हामीले जितेको अनुभव गरको थियौ राजनीतिक दलका यस्ता कर्तुतका लेखाजोखा हुन जरुरी छ र हुनुपर्छ इतिहास बन्नुपर्छ । किनकी इतिहास जित्नेहरुकै नाममा लेखिएको हुन्छ । 
kafle@journalist.com

जनता जागेका बेला

नारायण काֿले
एकीकृत नेकपा माओवादीको आम राजनीतिक हड्ताल मेरो पत्रकारिता यात्राको सुरुवाती द्वन्द्व पत्रकारिता थियो । मे एक देखि सुरु भएको माओवादीको राजनीतिक प्रदर्शन सुरु हुनु अगावै जनजीवन निकै त्रासपूर्ण रुपमा वितीरहेको थियो । सम्पूर्ण साचारकर्मीमा सैदान्तिक अन्यौलता थियो । पत्रकारिताको सिद्धान्त एकातिर थियो नेपालमा पत्रकारिताको व्यवसायीकता र व्यवहारिकता अर्कातर्फ थियो । थोरै जनशक्ति प्राविधिक स्तरमा न्युन गुणस्तर अझ चुनौती थिए । वोलीमा एकथरी थियो व्यवहारिकता अर्कातर्फ के लेख्न के नलेख्ने छापाका साचारकर्मीको लागि चुनौती टेलिभिजनमा त्यही अन्यौलता देखिन्थ्यो । मे एकको यात्रा सहज नै थियो । नेपालको शान्ति प्रकि्रया र भावी राजनीतिका विषयमा अन्र्तराष्ट्रिय साचार माध्यममा निकै चर्चा परिचर्चा र विश्लेषण गरिन थालियो आमहड्ताल सुरु हुनु अगाबै कार्यालय समय चौवीसै घण्टाको सुचना जारी भैसकेको थियो खाने बस्ने सुत्ने सम्भवत कार्यालयमै हुन सक्थ्यो यो अनुमान सबैको थियो । चुनौती थपिदै थिए सत्य तथ्य र निश्पक्षका नारालाई अव झन व्यवहारिकताका साथ सुरु गर्नुपर्ने समय आएको थियो । हड्ताल सुरु हुनु अघि आएका अत्यासलाग्दा समाचार आफैमा हड्ताल शान्तिपूर्ण हुन्छ भन्ने पत्याउनै गाह्रो भैरहेको थियो । एकथरी व्यवसायी आन्दोलनले अर्थतन्त्र धरासयी बन्छ भनेर चिन्तीत थिए भने अर्काथरी पार्टीकै कार्यकर्ताको शैलीमा समर्थनको ब्यानर बोक्न थालिसकेका थिए । दैनिकी र नियती फरक भैरहेको थियो जसमा समायोजन हुन म जस्ता धेरैलाई निकै कठिन भैरहेको थियो । आमहड्ताल  सुरुवातमा निकै शातिपूर्ण रह्यो पहिलो दिनको आम हडताल अपेक्षा गरिएभन्दा पनि शान्तिपूर्ण रह्यो । माओवादीले आम हडतालको पूर्वसन्ध्यामा आफ्ना कार्यकर्तालाई प्रशिक्षण र मार्चपास गराएर जसरी सन्त्रास फैलाएको थियो पहिलो दिनको हडतालमा आतंक भोग्नु परेन जुन निराशमा रहेका जनतालाई घाउमा मलम लगाउने खालको नै थियो । विहानैदेखि प्रदर्शनमा उत्रिएका कार्यकर्ताले बजार सडक उद्योग कलकारखाना शिक्षण संस्था सबै ठप्प पारेर जनजीवनलाई कष्टपूर्ण बनाए पनि आमहड्ताल निकै शान्त देखियो । बीच सडकमा बसी च्यूरा र तरकारीका भरमा दिनभर नाराबाजी गर्नुपरेपनि माओवादी कार्यकर्ता अशान्त बनेनन् । कुटनीतिक नियोग संचारमाध्यम राष्ट्रसंघीय नियोग र अस्पतालका गाडी दुध बोक्ने ट्यांकर एम्बुलेन्स पानी बोक्ने ट्यांकर तथा फोहोर बोक्ने गाडी विना अवरोध चले । माओवादी कार्यकर्ताहरुको अवरोधका कारण १२ कक्षाको परीक्षा भने चल्न सकेन । २ सय २५ भन्दा बढि केन्द्रमा परीक्षा संचालन हुन नसकेपछि परीक्षा नै अनिश्चितकालका लागि स्थगित गर्नुपर् यो । आमहड्तालका कारण जनताले मात्र हेन मन्त्रीहरुले पनि सास्ती पाए । अन्य समयमा दश बजे भन्दा ढिलो कार्यालय जाने मन्त्रीहरु आमहड्तालले गर्दा एकाविहानै मन्त्रालय पुग्न वाध्य भए । प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल कार्यालय नै जान सकेनन् । सवारी साधन नचल्दा सर्वसाधारणले पैदलै गन्तव्यमा पुग्नुपरे पनि समग्रमा पहिलो दिनको आन्दोलन शान्तिपूर्ण रहयो । जसले अन्यौलमा रहेका धेरैलाई राहत दियो । एमाले उपाध्यक्ष बामदेव गौतम प्रकराण एकाएक निकै चर्चामा रहन सफल भयो ।

वैशाख २० गते
दोस्रो दिन पनि अघिल्लो दिनमा जस्तै सार्वजनिक यातायातका कुनै पनि साधन चलेनन् । बजार र सडक पूरै ठप्प रहे । बजार र सडक ठप्प पार्न माओवादी कार्यकर्ताहरु विहानैदेखि सडकमा ओर्लिए । हडतालका कारण विरामीहरुले निकै सास्ती पाए । पैदलै अस्पताल पुगेका विरामीका आफन्त बजार बन्द हुँदा भोकभोकै बस्न वाध्य भए । हड्तालको सबैभन्दा बढि असर सरकारमा रहेका मन्त्रीहरुले भोग्नुपर् यो । माओवादी कार्यकर्ता विहानै सडकमा निस्किएपछि मन्त्रीहरु विहान चार नबज्दै मन्त्रालय पुग्न वाध्य बने । त्यतिसम्म त ठिकै थियो जनतालाई शान्ति सुरक्षाको स्थिति सुदृढ भएको बताउने उपप्रधानमन्त्री र गृहमन्त्री सहितका पाँचमन्त्रीहरु असुरक्षा महशुश गरेर एउटै पजेरोमा चढेर िहंड्नुपर्ने अवस्था आयो । मन्त्रीहरुको यो दुर्दशाका वाबजुद प्रधानमन्त्रीले आफ्नै निवासमा बोलाएको दश दलको बैठकले माओवादीसँग नझुक्न सरकारलाई सुझाव दियो । जसले हड्ताल कम हुने भन्दा लम्विने संकेत प्रस्ट गरिसकेको थियो । एकातिर कोही पनि आֿनो मागवाट पछि नहट्ने सकेत दिइरहेका थिए भने अर्कोतर्फ तीन दलका शिर्ष नेताको कोठे बैठकले पनि उत्तिकै महत्व राखिरहेको थियो । जुन मेरो मुख्य प्राथामिकताको सुचीमा परेको थियो ।

वैशाख २१ गते
आमहड्ताले तेस्रो दिनमा प्रवेश गर्दापनि सरकारले कुनै वास्ता नगरेपछि माओवादीले चोकचोकमा सीमित प्रदर्शनलाई चक्रपथ घेराउमा बदल्यो । चक्रपथ घेराऊ अन्र्तगत प्रदर्शनकारीहरु हाते साङ्लो वाँधेर दिनभर सडकमा उभिए र माओवादी नेतृत्वले यो दृश्यलाई मिनटाटा चढेर साक्षात्कार गर् यो । अन्य दिनको आमहड्तालमा सडकमा नदेखिएका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल पनि मिनटाटामा हात हल्लाउँदै कार्यकर्ताहरुका सामुन्ने देखिए । तेस्रो दिनको आन्दोलन चलिरहँदा ठाउँ-ठाउँमा तोडफोड र झडप हुन थाल्यो ।  हडतालको अवज्ञा गरेको भन्दै माओवादी कार्यकर्ताले सामान्य खालका पसलमा समेत तोडफोड गरे । जनजीवन कष्टकर भएको भन्दै जनता नै प्रतिकारमा उत्रिन थाले र परिणामतः आमहडताल अशान्त बन्यो । प्रतिकारमा उत्रिएका काठमाडौको सतुंगलका स्थानीयवासीले वाइसिएलका तीन कार्यकर्तालाई कुटपिट गरी घाइते बनाइदिएपछि सतुंगल दिनभर नै तनावपूर्ण बन्यो । सतुंगलमा जस्तै जनकपुर भैरहवा सोलुखुम्बु लगायतका स्थानमा पनि प्रतिकार जुलुस निस्किए । देशका विभिन्न भागको अवस्था अशान्त बनेपछि राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले सुरक्षा सतर्कता बढाउन आग्रह गर् यो । त्यो दिन महत्वपूर्ण भनौ या संयोग सहकर्मी राजेश थापाको क्यामेराको सहयोगले काठमाडौंको रातोपूलमा आधा दर्जन साना व्यवसाय माओवादी कार्यकर्ताको तोडफोडको निशाना हुनवाट जोगिए । जुन दिन मलाई पत्रकारिताको एउटा धर्म पुरा गरेको जस्तो मलाई अनुभव भयो तर एउटा नरमाइलो क्षण सहित नजिकै गौशला चोकमा रिर्पोटिङ गरिरहदा एक जना परिचित मानबअधिकारकर्मीले म र मैले काम गर्ने स्टेशन प्रति प्रदर्शनकारीको नकरात्मक धारण रहेको बताए जसले मलाई पत्रकारिताको सिद्धान्त र व्यवहार पूर्ण फरक रहेको अनुभव गरायो यसले मलाई न निराशा नै वनायो नत आक्रोसित नै मानबअधिकारकर्मीको पृष्ठभुभि मलाई राम्रै संग जानकारी थियो । एकातिर मेरा फुटपाथका सहकर्मी अर्कातर्फ मानवअधिकारकर्मी । 

वैशाख २२ गते
सतुंगलबाट सल्किएको आगो देशका विभिन्न भागमा फैलियो । मकवानपुरमा प्रमुख सत्तारुढ घटक एमालेको युवा दस्ता युथफोस्र र वाईसीएलका कार्यकर्ताबीच झडप हुँदा युथफोस्रका एक कार्यकर्ताको मृत्यु नै भयो । मृतकको सूचीमा मकवानपुरको मनहरिका सुदीप कार्कीको नाम दर्ता भयो । म आक्रोश भन्दा पनि भावनात्मक रुपमा चाडै बहन्छु मैले सोचे आखिर जनताका छोरालाई लडाएर नेताले यो देशलाई कति समय सम्म राजनीतिक बन्दीका रुपमा राख्छ  चौथो दिनै हड्तालको समर्थन र विरोधमा झडप हुँदा भक्तपुरमा दुई राउन्ड गोली प्रहार भयो । सत्तारुढ एमालेको युवादस्ता युथफोस्रले हड्तालको विरोधमा कोणसभा गरेपछि मोओवादी र युथफोस्र एकअर्कामाथि जाइलागेका । रुपन्देहीमा माओवादी कार्यकर्ता र प्रहरी भिड्न थाले । धनकुटामा एमाले र माओवादीबीच झडप भयो भने हुम्लामा माओवादीसँग कांग्रेस-एमालेले सिगौरी खेले । बुटवल नगरपालिका कब्जा गरेको घोषणा गर्दै माओवादी कार्यकर्ताले नगरपालिका कार्यालयमा झन्डा गाडेपछि झडप बढ्यो ।  झडपका क्रममा वाईसीएलका पाँच कार्यकर्ता घाइते बने र झडपलाई नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले केहि सेल अश्रुग्याँस प्रहार गर्नुपर् यो । हातमा लठी बोकेकाहरुको समूहले चितवनको भरतपुरमा निर्धन उत्थान बैंकमा तोडफोड गर् यो । बन्द अवज्ञा गरेको भन्दै माओवादीका कार्यकर्ताले हेटौंडामा पाँच वटा मोटरसाइकल नियन्त्रणमा लिए भने सिराहाको मिर्चैया र कास्कीको पोखरामा एक÷एक वटा मोटरसाइकल जलाए । आम हड्ताल िहंसातिर उन्मुख भएपछि विभिन्न देशका राजदूत र कुटनितिक नियोगका प्रतिनिधीहरुले जतिसक्दो चाँडो सहमतिमा पुगेर निकास खोज्न प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाललाई आग्रह गरे । वास्तवमा चौथो दिनले अराजकताका सन्देश स्पस्ट रुपमा दिन थालिसकेको थियो । साचारमाध्यम र साचारकर्मी माथि साना तिना र्दुव्यवहार गर्नु उनीहरुका लागि दालभात खानु जस्तै हुन थालिसकेको थियो । स्थिती अनियन्त्रित हुदै छ भन्ने स्पस्ट भैसकेको थियो । सुरक्षा पहराका लागि साचार माध्यममा प्रहरीले उपस्थिती जनाइसकेको थियो ।  
वैशाख २३ गते
पाँचौं दिनले नेपाललाई अशान्तिर्फ उन्मुख गराइसकेको थियो । सरकारसमर्थित दलका भ्रातृ संगठनहरु र विभिन्न ठाउँका स्थानीयवासी आमहड्तालको विरोधमा उत्रिएपछि झडपका घटनाहरु भए । काठमाडौंको बुढानिलकण्ठमा प्रतिकार जुलुस निकालेका स्थानीयवासी र वाईसीएलका कार्यकर्ताबीच झडप हुँदा एक बालकसहित दुई जना घाइते भए । पसल खोलेको भन्दै वाईसीएलका कार्यकर्ताले स्थानीयवासीको ढुंगा हानेपछि स्थानीयवासी हातमा लट्ठी लिएर आमहडतालको विरोधमा उत्रिए । दुई पक्षबीचको झडप नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले पाँच राउण्ड अश्रुग्युस प्रहार गर्नुपर् यो । स्थानीयवासीले प्रतिकार जुलुस निकालेपछि काठमाडौंको जोरपाटी पनि दिनभर तनावग्रस्त बन्यो । आमहडतालमा पसल खोलेको भन्दै माओवादीका कार्यकर्ताले पसलमा तोडफोड गरेपछि जोरपाटीवासी घरेलु हतियारसहित प्रतिकारमा उत्रिए । दोहोरो झडपमा ८ स्थानीयवासी घाइते भए । र स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले दुई राउण्ड हवाई फायर गर्नुपर् यो । धापासीमा पनि वाईसीएल र युथफोस्रबीच झडप भयो जसमा दुईजना सख्त घाइते भए । वीरगाज दिनभर तनावग्रस्त बन्यो । माओवादीको विरोधमा उत्रिएको हिन्दू युवा संघले माओवादी कार्यकर्ता बसेको क्याम्पमा आक्रमण गरी तोडफोड गरेपछि झडप भयो र झडपमा सभासद् प्रभु शाह शिवचन्द्र कुशवाहा सहित माओवादीका २० कार्यकर्ता भाइते भए । हड्ताललाई शान्तिपूर्ण भनिएपनि हड्ताल जारी रहदा िहंसाउन्मुख हुँदै गएको थियो राजनीतिक दलहरु सहमतिमा पुग्न नसकेका कारण्ँ देश अस्तव्यस्त भैसकेको थियो । व्यवसायीक संघ संस्था तथा पेशाकर्मीहरुको यसअघिका प्रयासले सोचेजस्तो सफलता पाउन सेकेको थिएन । सडकमा शान्ति भएपनि सर्वसाधारणको पेटले अशान्ति मच्चाउन सुरु गर्ने छाटकाट देखाइसकेको थियो । ठाऊठाऊमा माओवादीको हड्तालको समर्थन र विरोधको अवस्थाले मुलुक मुठभेडतर्फ उन्मुख भैसकेको थियो । जनदवाव र जनताको रुवाईले कानमा तेला हालेर बसेका राजनीतिक दलका नेतालाई छुन समेत सकेको थिएन । यसअघि निर्णयक हुने ठानेर निर्णयक बहस नाम राखिएको बहस पनि अनिर्णयको बन्दीकै शैलीमा विकसिमत भैसकेको थियो । प्रतिकारका शव्द बोल्दा व्यवसायीमाथि भौतिक कारवाहीका शव्दले त्रसित बनाइरहेको थियो । म सबैका नजरमा असल भएपनि पेशाले छुच्चो थिए माओवादी राजनीतिक आमहड्तालको समाचार संकलनका क्रममा कतिपय स्थानमा जे देखियो त्यो समाचार सम्पे्रशण गर्नु हाम्रो दायित्व थियो । तर दिनदिनै साचारकर्मीका लागि यो अभिशाप बन्दै थियो । कार्यलयमा त प्रहरीले सुरक्षा देला फिल्डमा कसले दिने यो सवैको प्रश्न थियो । त्यस पछिका घटना क्रमको बयान नै नगरौ । मलाई व्यवसायीहरुले आह्वान गरेको एउटा कार्यक्रममा सहभागी हुदाको एउटा भनाई अड्तालभर याद छ राजनीतिक दलको झण्डा धेरै बोक्यौ अव राष्ट्रको झण्डा बोक्नुपर्छ तर यो दृश्य आन्दोलनभर मैले कही कतै देख्न सकिन । अनी कहाँ छ राष्ट्रको सम्मान  अनि आन्दोलन केका लागि  भन्नेले भन्थे हामीले गरेको आन्दोलन देशका लागि तर हामी भेडा जनता देशका लागि भन्दा हामीले राजनीतिक दलका लागि मात्र गर् यौ यो बुझ्न सकेनौ । एकातिर राजनीतिक आमहड्ताल िहंसाउन्मुख बन्दै गइरहेको थियो शाति र संविधान का पװमा जनदवाव पनि उत्तिककै बढ्दै गइरहेको थियो । बसन्तपुरको शान्ति भेलाको तय गर्ने दुई दिन अघि व्यवसायी तथा पेशाकर्मीका बीचमा कुनै मतभिन्नता नभएपनि जव व्यवसायीको सभा तय भयो तव धम्कीका आवाज मोवाइल फोनमा बज्न थालेपछि व्यवसायीमा एक किसिमको अन्यौलता छाएको थियो । बली दिइन तयार भएको बोकाले जस्तै यिनले पनि सयौ पटक दलका सारथी संग अनुरोध गरे हामीलाई बाच्न व्यवसाय साचालन गर्ने अधिकार छ भने देऊ नागरिकलाई स्वतन्त्रतापूर्वक बाच्न देऊ तर त्यो सुनुवाई हुने अवस्थामा थिएन । सभाको कार्यक्रम तय गर्न बैशाख २३ गते नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको कार्यकक्षमा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ नेपाल चेम्वर अफ कमस्र पेशार्मीहरुको साजाल पापडका प्रतिनिधीहरु वीचमा करिव दुई घण्टा छलफल भएपनि कुनै निष्कर्ष आउन सकेन व्यवसायी र पेशाकर्मीको संयुक्त टोली रिपोर्टस क्लवमा करिव आधा घण्टाको औपचारिक छलफल पछि पुन ३ वजेवाट अनौपचारिक छलफलमा व्यस्त थिए । साचारकर्मीको उल्लेख्य उपस्थिती थियो । सवैको चासो थियो शान्ति सभा तर अनिर्णयको बन्दीमा नै सिमित थियो । बेलाबेलामा कार्यालयको फोन अव व्यवसायी र पेशाकर्मीले के गर्छन  उनीहरुको पनि चासोको विषय थियो प्रत्यक्ष जानकारी दिने कुनै शव्द नभएपनि म बारम्वारको प्रत्यक्ष जानकारीमा अन्यौलताको खवर मात्र दिन बाध्य थिए । मैले सुनेको थिए सही कामका लागि सुचना चोर्नु कुनै पाप हैन मैले त्यही गरे बैठक कक्षको नजिकैवाट मैले केही गोप्य सुचना चोर्ने मौका पाए त्यसैको आधारमा व्यवसायीको नाम सहित आएका भौतिक कारवाहीको धम्की पुष्टि थियो । मेरो एक मिसन त पुरा भयो र यसले शान्ति सभाको अन्यौलता के रहेछ भन्ने स्पस्ट पार् यो । साचारकर्मी सवैलाई यही समाचार प्रवाह गरँे यही अनुरुप व्यवसायीलाई हाम्रो दवाव पनि थपियो जुन शान्ति सभाको सेतुको रुपमा अब्बल ठहरियो । अव आधिकारिक निर्णय पनि आयो जसले जनताले चाहेको एउटा निर्णय गर् यो शान्ति सभा – । <br>
सभाका लागि सहरमा कुनै माइकिङ भएन । पोस्टर टाँसिएन । अन्यौलको १२ घण्टामा एसएमएस फेसबुक अखवार र टेलिभिजनका समाचारले पनि आयोजकलाई सघाउ पुर् यायो । सहमतिको दबाब दिन नागरिक समाजले शुक्रबार राजधानीमा विशाल प्रदर्शन गर्यो जुन राजनीतिक हड्ताल फिर्ता गर्नका लागि सेतुको रुपमा परिणत भयो जहाँ राष्ट्रको झण्डा अब्बल भयो आखिर जनताले जिते जनता जागेको दिन । क्रमश……

Kafle@journalist.com

कालीबाबाको असली कथा

स्रोत हिमालखवर पत्रिका

सुभन्दाः मलाई अरु केही थाहा छैन गाँसबासको व्यवस्था गरिदिनुपर् यो ।

कालीबाबाः तपाईंको माग म पूरा गर्छु तर विस्तारै ।

सुभन्दाः विस्तारै भनेको कहिले मैले जिब्रो टोकेपछि

कालीबाबाः मलाई आजको अवस्थामा पुर् याउने तपाईं नै हो तपाईं मेरी माता जस्ती नारीलाई म बिस्रन्न सबै व्यवस्था गर्छु तर एकैचोटि होइन विस्तारै हुन्छ ।

नामः कालिदास दाहाल कालिबाबा

जन्मः मङसिर २०१८

जन्मस्थानः वर्णुलु गाविस १ सानीटार खलढुङगा

श्रीमतीहरु ः सुभन्दा कट्टेल दाहाल र मीना कार्की दाहाल छोराः उज्वल दाहाल

१९ माघ २०६६ मा कालीदास दाहाल कालीबाबा ले काठमाडौंबाट फोन गरेर जेठी श्रीमती सुभन्दा दाहाललाई माता भन्दै यस्तो कुरा गरेको अघिल्लो दिन उनीहरु वखलढुङगाको एउटै आँगनमा थिए । मागीविवाह भएको जेठी श्रीमती सुभन्दासँग विछोडको २३ वÈ्रपछि वखलढुङगा वर्णुलु गाविस १ सानीटारस्थित घरैमा देखाभेट हुँदा प्रत्यÔ बोल्ने आँट नगरेका कालीबाबा ले दोस्रो दिन फोन गरेर यति कुरा गरेका थिए । खासमा उनी भान्जा दीपक फुयाँलमार्फत आफ्नो वास्तविक जीवनको प्रमुख साÔी सुभन्दाबाट मुख नखोल्ने वचन लिएपछि मात्र पिता मनोहर दाहालको मृत्युको १२औं दिन हेलिकप्टर लिएर सानीटार पुगेका थिए । बाचाअनुसार श्रीमती मौन बसेको गुन तिर्न उनले भोलिपल्ट फोन गरेर खाने-बस्ने व्यवस्था गरिदिने आश्वासन दिए । ७ चैतमा सोलुको वेतघारी ३ माझ्गाउँस्थित माइती घरमा भेटिएकी देवीप्रसाद कट्टेलकी माइली छोरी सुभन्दाले हिमाल सँग भनिन – जीवनमा कहिल्यै कुनै कुरा सही बोलेको भए पो पत्याउने । यत्रो दुनियाँलाई ढाँटेका मानिसले दिएको आश्वासनबाट मख्ख परेकी नठान्नुहोला मलाई † नेपालका पूर्व राजादेखि जानेमानेका नेता र तन्त्रमन्त्र विश्वासीदेखि कट्टरहिन्दूवादीले धर्मसंस्कृतिका धरोहर मानेका यी बाबा को िवÈयमा उनकी श्रीमती मात्र होइन दाजुभाइ र गाउँलेहरुको धारणु पनि यस्तै पाइयो । वर्णुलु र वेतघारीमा भेटिएका अधिकांशले कालीदास दाहाललाई फटाहा को संज्ञा दिँदै उनका बारेमा थुप्रै रमाइला किस्साहरु सुनाए ।

बाबा को वास्तविकता

कालिबाबाकी जेठी श्रीमती शुभन्दा दाहाल सोलुको बेतगाँउस्थित माइती घरमा २०१८ साल मङसिरमा वखलढुङगाको वर्णुलु १ सानीटारका मनोहर दाहालको जेठो छोराका रुपमा जन्मिएका कालीदास दाहाल नै अहिलेका चर्चित कालीबाबा हुन । उनका दुई भाइमध्ये कान्छा कुमार गाउँमै छन् भने माइला एकराज काठमाडौंमा छन । दुई बहिनीको घरबार भइसकेको छ । कालीदासले स्थानीय श्री राज्यलक्ष्मी प्राविमा पाँच क&सम्म पढ्दा शन्तिराम भट्टराई प्रधानाध्यापक र परशुराम गुरुङ िशÔक थिए । २०३१ सालमा पाँच कÔा पास गरेर स्कूल छाडेका कालीदासले त्यसपछि कतै पढेको नसुनेको अवकाशप्राप्त िशÔक गुरुङले बताए । पछि उनी अमृतसाइन्स क्याम्पसमा प्राध्यापक ठूलो साधु र राजपण्डित भएको कुरा पत्रपत्रिकाबाट सुनेको गुरुङ बताउँछन् । भन्छन- अरुले पत्याए होलान तर हामीलाई गाह्रो पर् यो ।

गाउँलेहरुका भनाइमा स्कूल छाडॆपछि कालीदासले गाउँकै दशरथ दाहालबाट टिपन चिना लेख्न र हेर्न सिकेका थिए । उनका बाबु मनोहर खेतीकिसानी बाहेक गाउँमा ´्ारफुकको काम गर्थे । गएको ८ माघमा दिवङगत उनलाई गाउँलेहरुले एक सरल र इमानदार मानिसका रुपमा सम्´ाए तर छोरा कालीदासले आफ्नो वेबसाइटमा आफ्नो बाबुलाई ज्योितÈशास्त्रको विधावारिधिको पगरी गुथाउँदै आफ्नो परिचय डा। मनोहर दाहालका जेठा छोराको रुपमा गराएका छन । आफू श्री १००८ बाबा कालीदासजी महाराज श्रीकृष्ण्ँनन्द परमहंस भएको दाबी गर्ने उनले वेबसाइटमा मात्र होइन विभिन्न साचारमाध्यममा पनि ´्ूटो विवरण्ँ प्रवाह गरेका छन् । यसनिम्ति उनले उमेर अध्ययन र अनुभव वास्तविकता भन्दा बढी देखाउन चाहेको स्पÈट हुन्छ ।

उनको वेबसाइट डब्लुडब्लुडब्लु डट बाबाकालीदासधाम डट कममा कालीदासले आफ्नो जन्ममिति सन् १९३८ वि।सं। १९९४ उल्लेख गरेका छन । त्यसअनुसार अहिले उनी ७२ वÈ्रका भए । उनको यो उमेर सुनेर सानीटारवासीहरु चकित परे । २३ फागुन २०३६ मा कालीदाससँग विवाह भएकी सुभन्दाले भनिन् उनी २०१८ सालका हुन । उमेरमा मभन्दा एक वÈ्र कान्छा छन । कालीदास बाबा ले सन् १९७१-७३ मा आफूलाई अमृत साइन्स क्याम्पसमा पढाएको ठान्ने तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टीका नेता हृदयेश त्रिपाठी अहिले दाह्री र जटाले उहाँलाई चिन्न नसकिने बनाएको बताउँछन् । २०३१ सालमा कालीदासले पढाएको त्रिपाठीको दाबीमा विश्वास गर्ने हो भने त्यतिबेलाको उनको वास्तविक उमेर १२ वÈ्रभन्दा माथि हुँदैन । के यो सम्भव छ  त्रिपाठी भन्छन् । त्योभन्दा त धेरै नै उमेर हो बाबाको ।

७ चैत बिहान नौ बजे कालीदासका ससुरा देवीप्रसाद ज्वाइँकै चमत्कारको कथा छापिएको पत्रिका पढिरहेका थिए । हिमाल ले कालीदासबारे चासो देखाउँदा कान कम सुन्ने देवीप्रसादले ज्वाईले तिनछक पारेको बताए । उनले भने -हामीले थाहा पाएको कुराको काम छैन । फटाहाको जमाना रहेछ के गर्नु   अन्त्यमा उनले सत्यकै जित हुने विश्वास व्यक्त गर्दै ५०÷६० जना जन्तीका अगाडि गोडा धोएर कन्यादान गरेको आफ्नै ज्वाइँ संसारै ढाँट्ने सिल्पट बनेको भन्दै दुःखमनाउ गरे । <br>

कालिबाबाले आफ्नो अध्ययन अध्यापन उमेर र बाबु डाक्टर भएको उल्लेख गरेका वेवसाईट धधध।दबदबपबष्मिबकमजबु।अयु<br>

सुभन्दाका अनुसार विवाहको केही महिनापछि नै कालीदास तत्कालीन शाही सेनामा जागिर पाएको भन्दै बारम्बार घर छाडेर हिँड्न थालेका थिए । कान्छा भाइ कुमार पनि त्यस बेला उनले बाबुआमालाई पनि सेनामा जागिर भएको बताएको सम्झुन्छन्। श्रीमती सुभन्दाले चिसङखु गाउँका चिनजानका घिमिरे थरीहरुबाट पनि कालीदास सेनामा लागेको खबर पाएकाले त्यस कुरामा विश्वास गरेकी थिइन । त्यसपछि बेपत्ता भएका कालीदास एकैचोटि २०४३ सालमा गाउँमा देखिए मीना कार्की नामकी कान्छी श्रीमती र छोरासहित । हाल ´ापाको चकचकी ६ कार्की टोलमा रहेकी मीना कालीदासले आफूलाई तत्कालीन आपूति साहायक मन्त्री भोलामानिसंह थापाको भान्जा हुँ भन्दै २०४० वैशाखमा विवाह गरेको बताउँछिन । <br>

त्यसको करिब तीन वÈ्र कालीदासले काठमाडौं ´ापा गरेर बिताएको र त्यही क्रममा थापाथलीको प्रसूति गृहमा छोरो उज्ज्वल जन्मिएको मीना बताउँछिन । पछि कालीदाससँग सानीटार पुगेकी मीना त्यतिबेला छाँगाबाट खसे ´्ैं भइन् जब माझगाउँबाट जेठी श्रीमती सुभन्दा पनि आइपुगिन । सुभन्दाले वखलढुङगा प्रहरीमा कालीदासविरुद्व उजुरी दिइन् बहुविवाहको आरोपमा । त्यसपछि कालीदास भागेका र जेठी श्रीमतीलाई रु। आठ हजार दिएर गाउँमै बस्ने भनी गरेको सहमति पनि कार्यान्वयन नभएकाले कान्छी श्रीमती माइतै फकिईन । मीना भन्छिन -त्यस बेला म नभए आत्महत्या गर्छु भन्थ्यो । आखिरमा उसले मलाई बर्बादै बनायो । चकचकीस्थित आफ्नै घरमा र छोरा उज्जवल दाहाल मीनासँग छुट्टिएर २०४४ पछि काठमाडौंमा बरालिएका कालीदास २०४६ सालमा फेरि सानीटार पुगे तर धेरै दिन टिकेनन् । त्यसपछि २०४८ मा गाउँ पुगेका उनले बनारसबाट आचार्य पास गरेंको भन्दै घरमा पुराण्ँ भन्नुपर् यो भने । तर बाबुआमालाई पुराण्ँको तयारी गर्न लगाएर उनी फेरि बेपत्ता भएको कान्छा भाइ कुमार बताउँछन । उनले भने ६ महिना बित्दा पनि दाजु नआएपछि फागुनमा खनियाखर्कका शान्तिराम भट्टराई गुरुलाई बोलाएर पुराण्ँ लगायौं । पुराण्ँ भन्नुपर्ने भएपछि घर नगएका कालीदासले त्यसपछि करिब दुई वÈ्र काठमाडौंको नयाँसडकमा डाक्टर कालीदास क्लिनिक चलाएको गाउँलेहरु बताउँछन । कालीदासको क्लिनिकबाट वखलढुङगाका धेरैले औÈधि ल्याएको पूर्व प्रअ शान्तिराम भट्टराई सम्झुन्छ । गाउँलेहरुका अनुसार नयाँसडकमा पनि धेरै नक्कली काम गरेर प्रहरी कारबाहीमा पर्ने भएपछि उनी केही दिनका लागि सानीटार फर्केका र अब देशदेशावर गएर साधना गर्छु भनेका थिए । नभन्दै २०४९ सालदेखि फेरि हराए र पछिल्लो पटक २०५१ मा एकपटक जोगी भएर घर आएको र आमाबाबुबाट िभÔा लिएर हिँडिहालेको कुमार सम्झुन्छन । यसयता कालीदासको खुटखबर नपाएका गाउँलेले एकैचोटि २०५५÷५६ मा उनका प्रगति विवरण्ँहरु सुन्न थाले कालीबाबाको नाममा । ज्ञानेन्द्रको शाही कदमपछि त उनको नाम झुनै चम्कियो राजालाई शक्ति दिने तान्त्रिकका रुपमा । तपस्या र देशाटनका लागि नेपाल छाडेपछि उनले आसामको तीनसुकियामा राई थरका एक नेपालीको घरमा आश्रय लिएका थिए । त्यहाँ बस्दाबस्दै कालीदासले एक जना साधुको छवि बनाए । दाजुले भारतका विभिन्न २७ धाममा विशाल आश्रम बनाएर हजारौं गाई पालेको बताए पनि आफूले तीनसुकियाको आश्रम मात्रै देखेको कुमार बताउँछन । कुमारका अनुसार तिनसुकियाको पाँचतले मन्दिरमा कालीदासले पूजापाठको व्यवस्था गरेका छन् मन्दिर परिसरमा धेरै गाई पालिएको छ । पिताको मृत्युपछि घर आएका कालीबाबा को दर्शनका लागि जिल्ला सदरमुकाम वखलढुङगाका सबै सरकारी अधिकारी र सुरÔा प्रमुख सानीटार पुग्दा गाउँलेहरु चकित भएका थिए । बाबा ले त्यहाँ सेना प्रहरी र निजामती प्रशासनका हाकिमहरुलाई आफूले बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयमा पढेर अमृत साइन्स कलेजमा प्राध्यापन गरेको जानकारी दिए । बाबा को दर्शनका लागि सानीटारमा उपस्थित प्रमुख जिल्ला अधिकारी फण्ँिन्द्र पाख्रेल भन्छन -उहाँले आशीर्वाद दिँदै आफूले गरेका तपस्या आर्जन गरेको विद्या र प्राध्यापनबारे बताउनुभयो । त्यस अवसरमा कालीबाबाले तपस्याका बेला आफूलाई बाघले चाट्दा र सर्पले बेर्दा पनि केही नभएको ठूलो खाल्डोमा तपस्यारत रहँदा मानिसहरुले बाल्टीका बाल्टी पानी खन्याएर बिउँ´्ाउन खोज्दा पनि थाहा नपाएको र विश्वका ४८ देशसँग सम्बन्ध भएको कुराहरु पनि सुनाएको त्यहाँ उपस्थित दाहाल थरकै एक वृद्वले बताए । उनको गफ सुन्दा त भगवान नै मान्दा पनि हुने जस्तो लाग्यो हाँस्दै उनले भने ।<br>

राजनीतिक पहुँच <br>

कालीदासले खासगरेर तन्त्रविद्यामा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको रुचिलाई समातेर २०५८ अघि नै राजपरिवारसँग सम्बन्ध बनाएको बताइन्छ । सबै कुरा जाने ´्ैं गरेर निर्धक्क अघि सर्ने स्वभावका उनले किशोर अवस्थामै सिकेका ज्योितÈ विद्यालाई भारतमा बढाएका थिए । त्यही क्रममा उनले होम गरेपछि प्रफुल्लकुमार महन्तलाई आसामको मुख्यमन्त्री बन्ने सुयोग जुर् यो । त्यसपछि नै कालीबाबा को चामत्कारिक Ôमता रातारात फैलिँदै नेपालको दरबार आइपुगेको हो । कालीबाबाले ज्ञानेन्द्र शाहको शासन टिकाउन मात्र होइन उनका छोरा पारसलाई कुलतबाट बचाउन पनि अनेक होमहोमादी गरेका थिए । यसअघि ६ साउन २०६६ मा नेपाल आएका उनले बिभिन्न खेमाका सम्भ्रान्त धर्मभीरुहरुलाई भेला गरेर हिन्दूराष्ट्र स्थापना गर्छु भन्दै पछिल्लो पटक १७ फागुनदेखि पशुपतिको वनकालीमा सहस्र रुद्रचण्डी अखण्ड महायज्ञ गरे । शाही शासन टिकाउन उनले २०५९÷६० को अवधिमा थुप्रै यज्ञ र तन्त्रमन्त्र गरेका थिए जसमा ज्ञानेन्द्र शाह स्वयम् पनि उपस्थित हुन्थे । राजशत्रु नास गर्न नागार्जुन दरबारमा एक हजार एक सय किलो खुसा्रनीको होम गरेका कालीबाबा राजाकै भाकल पूरा गर्न हेलिकप्टरमा कैलाश मानसरोवर पुगे । सङकटकालमा राजतन्त्रको स्थायित्वका लागि खोटाङको हलेसी ताप्लेजुङको पाथीभरा र गोर्खा दरबारमा तान्त्रिक पूजापाठ गर्ने पनि कालीबाबा नै थिए । गोर्खाको गोरखकाली मन्दिरमा उनले ११ जेठ २०६१ देखि ११ दिन गरेको होममा ज्ञानेन्द्र शाह उपस्थित थिए भने पाथीभरामा गरिएको नौदिने होममा तत्कालीन युवराज पारस सामेल भएका थिए । कालीदास दाहाललाई सानैदेखि चिन्नेहरु उनमा भाÈा चाँडो टिप्ने र बठ्याइँ गर्ने Ôमता भएको बताउँछन । छिमेकी गाउँ रुम्जाटारका एक बासिन्दा भन्छन उनी प्रतिभा चाहिँ भएकै मानिस हुन् तर ठग लाइनमा लागे । पुराना िशÔक परशुराम गुरुङ सानोमा कालीदासलाई शास्त्रको कालीदास जस्तै मूर्ख र उल्टो बुद्विको होलास् भनेर सम्´ाएको तर उसको तीक्ष्ण बुद्वि सुल्टो चाहिँ नभएको बताउँछन आफूमा देवीको शक्ति भएको बताउने ूकालीबाबाू १९ माघ २०६१ मा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको सत्तापलटपछि निकै चर्चामा आएका हुन । नेपाललाई पुनः हिन्दू राष्ट्र बनाउने अभियानमा लागेका कालीबाबाको वास्तविकता खोजपछि उनले नेपाल र भारतका धर्मभीरुहरुलाई छलबाट वशमा पारेको तथ्यहरु हिमाल ले भेटेको छ । वखलढुङगा र सोलुखुम्बुबाट फर्केर सरोज दाहाल को रिपोर्ट । <br> सरोज दाहाल<br> सुभन्दाः मलाई अरु केही थाहा छैन गाँसबासको व्यवस्था गरिदिनुपर् यो ।<br> कालीबाबाः तपाईंको माग म पूरा गर्छु तर विस्तारै ।<br> सुभन्दाः विस्तारै भनेको कहिले मैले जिब्रो टोकेपछि  <br> कालीबाबाः मलाई आजको अवस्थामा पुर् याउने तपाईं नै हो तपाईं मेरी माता जस्ती नारीलाई म बिस्रन्न सबै व्यवस्था गर्छु तर एकैचोटि होइन विस्तारै हुन्छ ।<br> नामः कालिदास दाहाल कालिबाबा <br> जन्मः मङसिर २०१८ <br> जन्मस्थानः वर्णुलु गाविस १ सानीटार खलढुङगा <br> श्रीमतीहरु ः सुभन्दा कट्टेल दाहाल र मीना कार्की दाहाल छोराः उज्वल दाहाल <br> १९ माघ २०६६ मा कालीदास दाहाल कालीबाबा ले काठमाडौंबाट फोन गरेर जेठी श्रीमती सुभन्दा दाहाललाई माता भन्दै यस्तो कुरा गरेको अघिल्लो दिन उनीहरु वखलढुङगाको एउटै आँगनमा थिए । मागीविवाह भएको जेठी श्रीमती सुभन्दासँग विछोडको २३ वÈ्रपछि वखलढुङगा वर्णुलु गाविस १ सानीटारस्थित घरैमा देखाभेट हुँदा प्रत्यÔ बोल्ने आँट नगरेका कालीबाबा ले दोस्रो दिन फोन गरेर यति कुरा गरेका थिए । खासमा उनी भान्जा दीपक फुयाँलमार्फत आफ्नो वास्तविक जीवनको प्रमुख साÔी सुभन्दाबाट मुख नखोल्ने वचन लिएपछि मात्र पिता मनोहर दाहालको मृत्युको १२औं दिन हेलिकप्टर लिएर सानीटार पुगेका थिए । बाचाअनुसार श्रीमती मौन बसेको गुन तिर्न उनले भोलिपल्ट फोन गरेर खाने-बस्ने व्यवस्था गरिदिने आश्वासन दिए । ७ चैतमा सोलुको वेतघारी ३ माझ्गाउँस्थित माइती घरमा भेटिएकी देवीप्रसाद कट्टेलकी माइली छोरी सुभन्दाले हिमाल सँग भनिन – जीवनमा कहिल्यै कुनै कुरा सही बोलेको भए पो पत्याउने । यत्रो दुनियाँलाई ढाँटेका मानिसले दिएको आश्वासनबाट मख्ख परेकी नठान्नुहोला मलाई † नेपालका पूर्व राजादेखि जानेमानेका नेता र तन्त्रमन्त्र विश्वासीदेखि कट्टरहिन्दूवादीले धर्मसंस्कृतिका धरोहर मानेका यी बाबा को िवÈयमा उनकी श्रीमती मात्र होइन दाजुभाइ र गाउँलेहरुको धारणु पनि यस्तै पाइयो । वर्णुलु र वेतघारीमा भेटिएका अधिकांशले कालीदास दाहाललाई फटाहा को संज्ञा दिँदै उनका बारेमा थुप्रै रमाइला किस्साहरु सुनाए ।<br> <br> बाबा को वास्तविकता <br> कालिबाबाकी जेठी श्रीमती शुभन्दा दाहाल सोलुको बेतगाँउस्थित माइती घरमा २०१८ साल मङसिरमा वखलढुङगाको वर्णुलु १ सानीटारका मनोहर दाहालको जेठो छोराका रुपमा जन्मिएका कालीदास दाहाल नै अहिलेका चर्चित कालीबाबा हुन । उनका दुई भाइमध्ये कान्छा कुमार गाउँमै छन् भने माइला एकराज काठमाडौंमा छन । दुई बहिनीको घरबार भइसकेको छ । कालीदासले स्थानीय श्री राज्यलक्ष्मी प्राविमा पाँच कÔासम्म पढ्दा शन्तिराम भट्टराई प्रधानाध्यापक र परशुराम गुरुङ िशÔक थिए । २०३१ सालमा पाँच कÔा पास गरेर स्कूल छाडेका कालीदासले त्यसपछि कतै पढेको नसुनेको अवकाशप्राप्त िशÔक गुरुङले बताए । पछि उनी अमृतसाइन्स क्याम्पसमा प्राध्यापक ठूलो साधु र राजपण्डित भएको कुरा पत्रपत्रिकाबाट सुनेको गुरुङ बताउँछन् । भन्छन- अरुले पत्याए होलान तर हामीलाई गाह्रो पर् यो । <br> गाउँलेहरुका भनाइमा स्कूल छाडॆपछि कालीदासले गाउँकै दशरथ दाहालबाट टिपन चिना लेख्न र हेर्न सिकेका थिए । उनका बाबु मनोहर खेतीकिसानी बाहेक गाउँमा ´्ारफुकको काम गर्थे । गएको ८ माघमा दिवङगत उनलाई गाउँलेहरुले एक सरल र इमानदार मानिसका रुपमा सम्´ाए तर छोरा कालीदासले आफ्नो वेबसाइटमा आफ्नो बाबुलाई ज्योितÈशास्त्रको विधावारिधिको पगरी गुथाउँदै आफ्नो परिचय डा। मनोहर दाहालका जेठा छोराको रुपमा गराएका छन । आफू श्री १००८ बाबा कालीदासजी महाराज श्रीकृष्ण्ँनन्द परमहंस भएको दाबी गर्ने उनले वेबसाइटमा मात्र होइन विभिन्न साचारमाध्यममा पनि ´्ूटो विवरण्ँ प्रवाह गरेका छन् । यसनिम्ति उनले उमेर अध्ययन र अनुभव वास्तविकता भन्दा बढी देखाउन चाहेको स्पÈट हुन्छ ।<br> उनको वेबसाइट डब्लुडब्लुडब्लु डट बाबाकालीदासधाम डट कममा कालीदासले आफ्नो जन्ममिति सन् १९३८ वि।सं। १९९४ उल्लेख गरेका छन । त्यसअनुसार अहिले उनी ७२ वÈ्रका भए । उनको यो उमेर सुनेर सानीटारवासीहरु चकित परे । २३ फागुन २०३६ मा कालीदाससँग विवाह भएकी सुभन्दाले भनिन् उनी २०१८ सालका हुन । उमेरमा मभन्दा एक वÈ्र कान्छा छन । कालीदास बाबा ले सन् १९७१-७३ मा आफूलाई अमृत साइन्स क्याम्पसमा पढाएको ठान्ने तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टीका नेता हृदयेश त्रिपाठी अहिले दाह्री र जटाले उहाँलाई चिन्न नसकिने बनाएको बताउँछन् । २०३१ सालमा कालीदासले पढाएको त्रिपाठीको दाबीमा विश्वास गर्ने हो भने त्यतिबेलाको उनको वास्तविक उमेर १२ वÈ्रभन्दा माथि हुँदैन । के यो सम्भव छ  त्रिपाठी भन्छन् । त्योभन्दा त धेरै नै उमेर हो बाबाको । <br> ७ चैत बिहान नौ बजे कालीदासका ससुरा देवीप्रसाद ज्वाइँकै चमत्कारको कथा छापिएको पत्रिका पढिरहेका थिए । हिमाल ले कालीदासबारे चासो देखाउँदा कान कम सुन्ने देवीप्रसादले ज्वाईले तिनछक पारेको बताए । उनले भने -हामीले थाहा पाएको कुराको काम छैन । फटाहाको जमाना रहेछ के गर्नु   अन्त्यमा उनले सत्यकै जित हुने विश्वास व्यक्त गर्दै ५०÷६० जना जन्तीका अगाडि गोडा धोएर कन्यादान गरेको आफ्नै ज्वाइँ संसारै ढाँट्ने सिल्पट बनेको भन्दै दुःखमनाउ गरे । <br> कालिबाबाले आफ्नो अध्ययन अध्यापन उमेर र बाबु डाक्टर भएको उल्लेख गरेका वेवसाईट धधध।दबदबपबष्मिबकमजबु।अयु<br> सुभन्दाका अनुसार विवाहको केही महिनापछि नै कालीदास तत्कालीन शाही सेनामा जागिर पाएको भन्दै बारम्बार घर छाडेर हिँड्न थालेका थिए । कान्छा भाइ कुमार पनि त्यस बेला उनले बाबुआमालाई पनि सेनामा जागिर भएको बताएको सम्झुन्छन्। श्रीमती सुभन्दाले चिसङखु गाउँका चिनजानका घिमिरे थरीहरुबाट पनि कालीदास सेनामा लागेको खबर पाएकाले त्यस कुरामा विश्वास गरेकी थिइन । त्यसपछि बेपत्ता भएका कालीदास एकैचोटि २०४३ सालमा गाउँमा देखिए मीना कार्की नामकी कान्छी श्रीमती र छोरासहित । हाल ´ापाको चकचकी ६ कार्की टोलमा रहेकी मीना कालीदासले आफूलाई तत्कालीन आपूति साहायक मन्त्री भोलामानिसंह थापाको भान्जा हुँ भन्दै २०४० वैशाखमा विवाह गरेको बताउँछिन । <br> त्यसको करिब तीन वÈ्र कालीदासले काठमाडौं ´ापा गरेर बिताएको र त्यही क्रममा थापाथलीको प्रसूति गृहमा छोरो उज्ज्वल जन्मिएको मीना बताउँछिन । पछि कालीदाससँग सानीटार पुगेकी मीना त्यतिबेला छाँगाबाट खसे ´्ैं भइन् जब माझगाउँबाट जेठी श्रीमती सुभन्दा पनि आइपुगिन । सुभन्दाले वखलढुङगा प्रहरीमा कालीदासविरुद्व उजुरी दिइन् बहुविवाहको आरोपमा । त्यसपछि कालीदास भागेका र जेठी श्रीमतीलाई रु। आठ हजार दिएर गाउँमै बस्ने भनी गरेको सहमति पनि कार्यान्वयन नभएकाले कान्छी श्रीमती माइतै फकिईन । मीना भन्छिन -त्यस बेला म नभए आत्महत्या गर्छु भन्थ्यो । आखिरमा उसले मलाई बर्बादै बनायो । चकचकीस्थित आफ्नै घरमा र छोरा उज्जवल दाहाल मीनासँग छुट्टिएर २०४४ पछि काठमाडौंमा बरालिएका कालीदास २०४६ सालमा फेरि सानीटार पुगे तर धेरै दिन टिकेनन् । त्यसपछि २०४८ मा गाउँ पुगेका उनले बनारसबाट आचार्य पास गरेंको भन्दै घरमा पुराण्ँ भन्नुपर् यो भने । तर बाबुआमालाई पुराण्ँको तयारी गर्न लगाएर उनी फेरि बेपत्ता भएको कान्छा भाइ कुमार बताउँछन । उनले भने ६ महिना बित्दा पनि दाजु नआएपछि फागुनमा खनियाखर्कका शान्तिराम भट्टराई गुरुलाई बोलाएर पुराण्ँ लगायौं । पुराण्ँ भन्नुपर्ने भएपछि घर नगएका कालीदासले त्यसपछि करिब दुई वÈ्र काठमाडौंको नयाँसडकमा डाक्टर कालीदास क्लिनिक चलाएको गाउँलेहरु बताउँछन । कालीदासको क्लिनिकबाट वखलढुङगाका धेरैले औÈधि ल्याएको पूर्व प्रअ शान्तिराम भट्टराई सम्झुन्छ । गाउँलेहरुका अनुसार नयाँसडकमा पनि धेरै नक्कली काम गरेर प्रहरी कारबाहीमा पर्ने भएपछि उनी केही दिनका लागि सानीटार फर्केका र अब देशदेशावर गएर साधना गर्छु भनेका थिए । नभन्दै २०४९ सालदेखि फेरि हराए र पछिल्लो पटक २०५१ मा एकपटक जोगी भएर घर आएको र आमाबाबुबाट िभÔा लिएर हिँडिहालेको कुमार सम्झुन्छन । यसयता कालीदासको खुटखबर नपाएका गाउँलेले एकैचोटि २०५५÷५६ मा उनका प्रगति विवरण्ँहरु सुन्न थाले कालीबाबाको नाममा । ज्ञानेन्द्रको शाही कदमपछि त उनको नाम झुनै चम्कियो राजालाई शक्ति दिने तान्त्रिकका रुपमा । तपस्या र देशाटनका लागि नेपाल छाडेपछि उनले आसामको तीनसुकियामा राई थरका एक नेपालीको घरमा आश्रय लिएका थिए । त्यहाँ बस्दाबस्दै कालीदासले एक जना साधुको छवि बनाए । दाजुले भारतका विभिन्न २७ धाममा विशाल आश्रम बनाएर हजारौं गाई पालेको बताए पनि आफूले तीनसुकियाको आश्रम मात्रै देखेको कुमार बताउँछन । कुमारका अनुसार तिनसुकियाको पाँचतले मन्दिरमा कालीदासले पूजापाठको व्यवस्था गरेका छन् मन्दिर परिसरमा धेरै गाई पालिएको छ ।<br> पिताको मृत्युपछि घर आएका कालीबाबा को दर्शनका लागि जिल्ला सदरमुकाम वखलढुङगाका सबै सरकारी अधिकारी र सुरÔा प्रमुख सानीटार पुग्दा गाउँलेहरु चकित भएका थिए । बाबा ले त्यहाँ सेना प्रहरी र निजामती प्रशासनका हाकिमहरुलाई आफूले बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयमा पढेर अमृत साइन्स कलेजमा प्राध्यापन गरेको जानकारी दिए । बाबा को दर्शनका लागि सानीटारमा उपस्थित प्रमुख जिल्ला अधिकारी फण्ँिन्द्र पाख्रेल भन्छन -उहाँले आशीर्वाद दिँदै आफूले गरेका तपस्या आर्जन गरेको विद्या र प्राध्यापनबारे बताउनुभयो ।<br> त्यस अवसरमा कालीबाबाले तपस्याका बेला आफूलाई बाघले चाट्दा र सर्पले बेर्दा पनि केही नभएको ठूलो खाल्डोमा तपस्यारत रहँदा मानिसहरुले बाल्टीका बाल्टी पानी खन्याएर बिउँ´्ाउन खोज्दा पनि थाहा नपाएको र विश्वका ४८ देशसँग सम्बन्ध भएको कुराहरु पनि सुनाएको त्यहाँ उपस्थित दाहाल थरकै एक वृद्वले बताए । उनको गफ सुन्दा त भगवान नै मान्दा पनि हुने जस्तो लाग्यो हाँस्दै उनले भने ।<br> राजनीतिक पहुँच <br> कालीदासले खासगरेर तन्त्रविद्यामा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको रुचिलाई समातेर २०५८ अघि नै राजपरिवारसँग सम्बन्ध बनाएको बताइन्छ । सबै कुरा जाने ´्ैं गरेर निर्धक्क अघि सर्ने स्वभावका उनले किशोर अवस्थामै सिकेका ज्योितÈ विद्यालाई भारतमा बढाएका थिए । त्यही क्रममा उनले होम गरेपछि प्रफुल्लकुमार महन्तलाई आसामको मुख्यमन्त्री बन्ने सुयोग जुर् यो । त्यसपछि नै कालीबाबा को चामत्कारिक Ôमता रातारात फैलिँदै नेपालको दरबार आइपुगेको हो । कालीबाबाले ज्ञानेन्द्र शाहको शासन टिकाउन मात्र होइन उनका छोरा पारसलाई कुलतबाट बचाउन पनि अनेक होमहोमादी गरेका थिए । यसअघि ६ साउन २०६६ मा नेपाल आएका उनले बिभिन्न खेमाका सम्भ्रान्त धर्मभीरुहरुलाई भेला गरेर हिन्दूराष्ट्र स्थापना गर्छु भन्दै पछिल्लो पटक १७ फागुनदेखि पशुपतिको वनकालीमा सहस्र रुद्रचण्डी अखण्ड महायज्ञ गरे । शाही शासन टिकाउन उनले २०५९÷६० को अवधिमा थुप्रै यज्ञ र तन्त्रमन्त्र गरेका थिए जसमा ज्ञानेन्द्र शाह स्वयम् पनि उपस्थित हुन्थे । राजशत्रु नास गर्न नागार्जुन दरबारमा एक हजार एक सय किलो खुसा्रनीको होम गरेका कालीबाबा राजाकै भाकल पूरा गर्न हेलिकप्टरमा कैलाश मानसरोवर पुगे । सङकटकालमा राजतन्त्रको स्थायित्वका लागि खोटाङको हलेसी ताप्लेजुङको पाथीभरा र गोर्खा दरबारमा तान्त्रिक पूजापाठ गर्ने पनि कालीबाबा नै थिए । गोर्खाको गोरखकाली मन्दिरमा उनले ११ जेठ २०६१ देखि ११ दिन गरेको होममा ज्ञानेन्द्र शाह उपस्थित थिए भने पाथीभरामा गरिएको नौदिने होममा तत्कालीन युवराज पारस सामेल भएका थिए ।<br> कालीदास दाहाललाई सानैदेखि चिन्नेहरु उनमा भाÈा चाँडो टिप्ने र बठ्याइँ गर्ने Ôमता भएको बताउँछन । छिमेकी गाउँ रुम्जाटारका एक बासिन्दा भन्छन उनी प्रतिभा चाहिँ भएकै मानिस हुन् तर ठग लाइनमा लागे । पुराना िशÔक परशुराम गुरुङ सानोमा कालीदासलाई शास्त्रको कालीदास जस्तै मूर्ख र उल्टो बुद्विको होलास् भनेर सम्´ाएको तर उसको तीक्ष्ण बुद्वि सुल्टो चाहिँ नभएको बताउँछन

लडाकू पुनः प्रमाणीकरण सम्भव

Ngariknews

काठमाडौं, वैशाख २५- माओवादी लडाकूको सुपरिवेक्षण तथा प्रमाणीकरण गर्ने जिम्मेवारी पाएको राष्ट्रसंघीय मिसन अनमिनले पुनः प्रमाणीकरण हुनसक्ने संकेत गरेको छ। भिडियो प्रकरणपछि शुक्रवार प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई भेटेकी अनमिन प्रमुख क्यारिन ल्याण्डग्रिनले लडाकू पुनः प्रमाणीकरण गर्ने भए सेना समायोजन विशेष समितमार्फत प्रकिया अघि बढाउन भनेकी छन्।

छलपूर्वक माओवादी लडाकू संख्या २० हजार बनाएको दाहालले स्वीकारेको भिडियो सार्वजनिकपछि कांग्रेस सहितका दलहरु पुनः प्रमाणीकरण गरिनु पर्ने बताउँदै आएका छन्। कांग्रेसले माओवादी अध्यक्ष दाहालले भिडियोमा भनेकै आधारमा प्रमाणिकरण गर्नुपर्ने बताएको छ।

भिडियो सार्वजनिकले लडाकू सुपरीवेक्षणको जिम्मा पाएको अनमिनको विश्वसनीयतामाथि प्रश्नचिन्ह लागाइदिएको छ। आफ्नो कार्यप्रति अविश्वसनीयता प्रकट भएपछि अनमिन प्रमुख ल्याण्डग्रिनले शुक्रवार दुई पटक प्रधानमन्त्री दाहाललाई भेट गरिन्।

माओपादी अध्यक्ष दाहालले शान्ति प्रक्रिया सुरु हुनुभन्दा अघि ७-८ हजारको संख्यामा रहेका लडाकूलाई बुद्धिमतापूर्वक ३५ हजार पुर्याएको भिडियोमा उल्लेख गरेका छन्। अनमिनले २० हजार लडाकूलाई प्रमाणीकरण गरेको छ।

Nepal communists quit in protest

BBC World Services

 Anti-government protests were staged after the general’s sacking A key ally of Nepal’s Maoist-led government has withdrawn from the governing coalition in protest at the dismissal of the army chief. The Communist UML party withdrew after Gen Rookmangud Katawal was sacked for defying government orders to integrate former rebel fighters into the army. He was sacked during a special cabinet meeting which saw other parties protest by walking out. The withdrawal leaves the Maoists with only a slender parliamentary majority. Correspondents say the row could undermine the peace process which ended the civil war in 2006. Communist UML general secretary Ishwar Pokharel said: “The party has decided to leave the coalition and withdraw support to the Maoists.” The government wants to integrate former Maoist rebel fighters into the army, and accused Gen Katawal of defying government orders to stop hiring new recruits and to get rid of eight generals. The army chief has been refusing to integrate former Maoist fighters that he views as politically indoctrinated. The Maoists fought the army for more than a decade before giving up their armed revolt, and the relationship between the two sides has been tense since the former rebels came into power last year. Thirteen-thousand people died in the conflict. The Nepalese army fought Maoists rebels for more than a decade In March, the Nepalese Supreme Court ordered the defence ministry to put on hold its decision to retire the eight generals from the army. Several coalition representatives walked out of the cabinet meeting in protest at the proposed sacking, but a vote went ahead. “We have been insisting that the decision on the army chief should be taken through consensus among all political parties but the prime minister decided to ignore us,” said Deputy Prime Minister Bamdev Gautam, according to the Associated Press news agency. Gen Katawal was due to retire in four months. The army’s second-in-command, Kul Bahadur Khadka, has been appointed acting army chief, the deputy PM said.

PM’s China visit cancelled

Narayan Kafle

Prime Minister Pushpa Kamal Dahal’s (Prachanda) cancelled his china visit due to political crisis in the country

PM’s Office is yet to make official announcement regarding the cancellation of the visit.

Foreign Minister Upendra Yadav had visited Beijing a couple of weeks ago as part of preparation for Dahal’s visit.

The political dispute over the army chief had forced UML chairman Jhala Nath Khanal to cut short his weeklong visit to Beijing. Khanal had returned to Kathmandu on Thursday as his party remained clearly divided on the issue

नेपालको लगातार तेस्रो जित

 

 दैनिकीडटकम

काठमाण्डौं, १२ बैशाख (दैनिकी)

एसियन यु १९ एलाईट क्रिकेट अन्तर्गत कुवेटको हुवारामा नेपालले सिंगापुरमाथी ३ विकेटले बिजयी हासिल गरेको छ। पहिलो ब्याटिङ्ग गरेको सिंगापुर ४९.४ ओभरमा १ सय ७१ रन बनाएर अलआउट भएको थियो। प्रतिउत्तरमा नेपालले ७ विकेट गुमाएर बिजय लक्ष्य हासिल गरेको छ।

सिंगापुरको तर्फ बाट रेजा गजनभीले ३९ तथा इरफान मदाकियाले ३० रन बनाएका थिए। नेपालको तर्फबाट रोम श्रेष्ठले २९ रन दिएर ३ विकेट तथा सागर खड्काले २४ रन दिएर २ विकेट लिएका थिए।

सिंगापुरले राखेको राखेको सो लक्ष्यलाई नेपालले ४४.५ ओभरमा ७ विकेट गुमाएर हासिल गरेको छ।

नेपालको तर्फबाट रोम श्रेष्ठले १७ रन नट आउट तथा सागर खड्काले १६ रन बनाएका थिए। शानदार अलराउण्ड प्रदर्शन गरि रोम श्रेष्ठ खेलको म्यान अफ द मैच भएका छन।

UML give decision Saturday on catawal case

CPN (UML) give decide on its official position on the case of sacking Chief of Army Staff Rookmangad Katawal case
UMl standing committee meeting called for Friday evening has been postponed for Saturday, committee meeting tomorrow will decide our official view on the CoAS case,’ said Jhala Nath Khanal, chairman of UML.
The plan to sac CoAS Katawal was on Maoist’s agenda and the UML need not support it, leader Pradip Nepal quoted the CC members as saying.

IFJ Condemns Attack on Private TV Channel in Sri Lanka

The International Federation of Journalists (IFJ) has today strongly condemned the attack on the studios and facilities of the Maharaja group of media enterprises in the Pannipitiya suburb of the Sri Lankan capital of Colombo, during the early hours of January 6.

According to reports received from IFJ affiliates in Sri Lanka, more than a dozen armed intruders entered the premises and overpowered the security guards who were held at gunpoint and one among them was badly beaten.  

They forced one of the guards to open the door to the main control room of the three TV and four radio channels that the media group operates. They fired at random, detonating a hand grenade and setting off a violent blaze with the seeming intent of disrupting all transmission from the facility.

“We condemn these outrageous acts of wanton violence and demand that those who are responsible be identified and brought to justice,” said IFJ General Secretary Aidan White.

The IFJ is also calling on the authorities to tone down their political rhetoric which may be increasing tension.

“We are concerned that recent inflammatory statements by senior ministers and officials of the Sri Lankan government may have created the climate for this latest violation of the right to free speech,” said White.

The IFJ says the intemperate language of official spokespersons and  state-owned media calling into question the patriotism and professional credentials of independent media organisations is adding to tensions..

The Daily News, a paper of  the state-owned Lake House group, ran an item on January 3 criticising Sirasa TV – the Sinhala language channel of the Maharaja group – over its coverage of the Sri Lankan armed forces’ military victory over Tamil Tiger insurgents in the north of the country. Later that day petrol bombs were hurled at the offices of the media group.

Labour Minister in the Sri Lankan cabinet has in the recent past  referred to Sirasa TV as the “Tiger” channel and ejected its personnel from official functions and  sometimes physically attacked them.

The IFJ says there is a ban on Sirasa TV journalists seeking to attend official media briefings by Defence Ministry officials.

“The government must end its barely unveiled hostility towards independent media which is encouraging mob violence against journalists,” added White.

A correspondent for the TV channel in the north, P. Devakumar, was hacked to death near the city of Jaffna in May 2008. Nobody has yet been booked for the crime.

 Internatioanl federation of journalist (IFJ) Asia pacific